50 yıldır hiç eskimedi

50 yıldır hiç eskimedi
Bugün, edebiyatımızın usta romancısı, fikir adamı ve gazeteci Peyami Safa'nın vefatının 50. yıldönümü.

Peyami Safa'nın diğer romanları Fatih-Harbiye, Bir Tereddüdün Romanı, Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, Yalnızız ve Biz İnsanlar da aynı şekilde hep kıymeti bilinen, sevilen ve okunan kitaplar oldu.Bugün, Peyami Safa'nın (1899-1961) vefatının 50. yıldönümü. Geniş okuyucu kitlesine romanları ile ulaşsa da Peyami Safa, gazete yazarlığı, dergiciliği, polemikçi yönü, yaşadığı yılların fikir ve düşünce hayatına getirdiği eleştirilerle de 20. yüzyılda derin izler bıraktı. Peyami Safa'nın eserlerinde kurduğu dünyada, seferberlik yıllarının aç ve huzursuz İstanbul'unun etkisinin yanı sıra kendi hayatının izlerini görmek mümkün. Çocuk yaşta yakalandığı kemik hastalığı, onu 17 yaşına kadar esir alır. Doktorlar, kolunun kesilmesinde karar kılar, fakat o bunu kabul etmez. Hastalık zamanlarını, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu adlı romanında anlatan Safa, fiziksel ve ruhsal bunalımlarını okurla paylaşır. Zamanla hastalığın pençesinden kurtulan Peyami Safa'nın yakasında bu sefer savaşın yol açtığı maddî sıkıntılar vardır. Bu zorluklar öğrenimini sürdürmesine engel olur. Geçimini sağlamak için yazdığı kitaplarında, ilk defa ağabeyi İlhami Safa'nın takma ad olarak kullandığı, annesi Server Bedia Hanım'ın adından mülhem Server Bedi müstearını kullanır.Kendi tabiri ile kitapları 'üç merhale geçirmiştir'. Sözde Kızlar, Mahşer ve Canan çocukluk dönemi; Şimşek ve Bir Akşamdı ikinci devre; Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Fatih-Harbiye ve Bir Tereddüdün Romanı ise 'bunlarda çalışma hedefime daha çok yaklaştığımı sanıyorum' dediği üçüncü devre kitaplarıdır. Peyami Safa'nın son üç romanı Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, Yalnızız ve Biz İnsanlar da bu son devreye dâhil edilebilir.Ölümünün üzerinden 50 yıl geçmesine rağmen eserleri bugün de ilgiyle okunmaya devam ediyor. Romanları dışındaki fikir yazılarında dile, edebiyata, estetiğe, kimlik meselesine ve kültürel değerlere dair ortaya koyduğu düşünceler tazeliğini koruyor. Peyami Safa üzerine çalışma yapan yazar ve akademisyenler, onun hâlâ bitmeyen bir ilgiyle okunuyor olmasının sırrını, toplumsal konuları kavramadaki becerisine ve dil ve üsluptaki ustalığına bağlıyor.Türkiye'nin zihnî yapısını iyi okuduProf. Dr. Mehmet Tekin: "Peyami Safa'nın 50 yıldır çok okunan bir yazar olmasını sağlayan nedenleri, kaba bir tasnifle edebi ve toplumsal olmak üzere iki düzeyde düşünebiliriz. Peyami Safa, her şeyden önce edebiyatı, sanatı ciddiye alan bir kişidir. Onda, teorik düzeyde edinilen bilgiler, deneme, makale, hikâye, roman gibi türlerin imkânları ölçüsünde edebiyata dâhil edilir. Erken yaşlarda dilin önemini fark eden Peyami Safa, Fransızcanın da desteğiyle özgün bir üslubun sahibi olur. Eskilerin ifadesiyle 'kalemine sahip' bir yazardır. Ancak onun edebiyatçı tutumu, toplumsal gerçekleri ötelemeden sanatı önceleyen bir temele yaslanır. Metinlerin 'toplumsal' yanıyla 'edebi' yanı arasında dengenin, 'edebi' olana kaydırılması, Peyami Safa'nın bilinçli tercihidir. Bu tercih, onu, zamanın hakemliğinde ve yine zamanın onayıyla 'çok okunur' bir yazar kılacaktır. Bugün o, romanları bir yana, köşe yazılarıyla bile okunuyorsa, bunun nedenini, sanat kaygısıyla açıklayabiliriz."Beşir Ayvazoğlu: "Peyami Safa'nın hâlâ okunuyor olması, bir ölçüde muhafazakâr değerleri savunan başarılı bir yazar olmasına bağlanabilir. Peyami Safa, iki yüz yıldır yaşadığımız Doğu-Batı ikiliğini eserlerinde doğru tespit etmiş ve ağırlıklı olarak Doğu'dan yana tavır almıştır. Bu özellikleri dolayısıyla onun bir zamanlar arkasına sığınılarak kavga verilen yazarlardan biri olduğunu unutmamak gerekir. Türkçesinin güzelliği ve zenginliği, üslubunun farklılığı ve roman tekniğine getirdiği yenilikler, okunmasında ne kadar etkilidir, bilmiyorum. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu ve Fatih-Harbiye romanlarının okullarda çokça tavsiye ediliyor olması da hesaba katılmalıdır. Doğrusu ben, Peyami Safa'nın bütün romanlarının çok okunduğu kanaatinde değilim. İsmini verdiğim iki romana Matmazel Noraliya'nın Koltuğu ve Yalnızız'ı da ilave edebilirsiniz. Ayrıca bu romanların, yazarı hakkında bilgi ve fikir sahibi olunmadan okunduğunu zannediyorum."

Erol Kılınç (Ötüken Neşriyat Genel Yayın Yönetmeni): "Peyami Safa, geniş okuyucu kitlesi tarafından romancılığıyla tanınıyor. Ötüken Neşriyat olarak ilk defa 1968'de yayımladığımız 'Fatih-Harbiye' ve 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' başta olmak üzere 13 romanıyla, her zaman Türk edebiyatının en önemli kalemlerinden biri oldu. Bugün de aynı ilgi devam ediyor. Bu ilgi, Peyami Safa'nın kültür ve fikir birikimini roman düşüncesiyle ustaca birleştirmesine bağlı. Onun romanlarında okuyucu Türkiye'deki 'zihniyet'leri ve 'değişim'lerini rahatlıkla izleyebilir. Peyami Safa, romanı ideolojiye araç yapmadığı için aynı heyecanla okunmaya devam etmektedir."

YAVUZ ULUTÜRK İSTANBUL   -   15.06.2011

Zaman

 

Bu haber toplam 669 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Üsküdar Söyleşilerinin Konuğu Nurettin Durman14 Kasım 2018 Çarşamba 13:18
  • Kasım 2018 dergilerine genel bir bakış-314 Kasım 2018 Çarşamba 13:12
  • Kürşat Bumin hayatını kaybetti14 Kasım 2018 Çarşamba 10:17
  • Nursema Şeyma Oflaz, Biraz Zaman13 Kasım 2018 Salı 14:44
  • 1. Dünya Savaşı’nı anlatan kitaplar13 Kasım 2018 Salı 14:39
  • 24 yılda 513 camiyle bin 70 mescit satıldı13 Kasım 2018 Salı 10:16
  • Dünyanın en kanlı savaşının 100. yılı12 Kasım 2018 Pazartesi 09:32
  • Alâeddin Yavaşça bizim için neden özel biri?10 Kasım 2018 Cumartesi 14:06
  • 8. Malatya Film Festivalinde Konuk Ülke Filistin10 Kasım 2018 Cumartesi 14:04
  • Serden geçti, davasından vazgeçmedi10 Kasım 2018 Cumartesi 09:40
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Türkiye Yazarlar Birliği | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0312 232 05 71 - 72 | Faks : 0312 232 05 71-72 | Haber Scripti: CM Bilişim