Asım Öz: 1960’lı Yılların Gölgesinde Edebiyat Dergisi ve Düşünce Dünyası

Asım Öz: 1960’lı Yılların Gölgesinde Edebiyat Dergisi ve Düşünce Dünyası
Osmanlı dönemi bir yana bırakılırsa, Cumhuriyet Türkiye’sinde günümüzde İslâmcı diye anılan siyasi, fikrî ve edebî hayatı yönlendiren önemli birkaç dergi mutlaka hatırlanır.

1930’ların sonunda Nurettin Topçu’nun çıkardığı Hareket’i, 1940’lardan sonra Necip Fazıl’ın yayımladığı Büyük Doğu’yu, 1960’lardan sonra ise Yeni İstiklâl gazetesinin sanat sayfalarıyla, Sezai Karakoç’la özdeşleşen Diriliş’i dikkate almadan Türkiye’deki İslâmcı kültür atlasının müştereklikleri ve farklılıkları kavranamaz.

Çok söylenmiştir ama tekrarı faydadan hâli değil: Çığır açıcı bu dergilerin/yayınların fasılalarla da olsa söyleyeceğini söyleyip ortadan çekilmesiyle irili ufaklı pek çok derginin çıkması güçlenmeyi ama aynı zamanda sağ cephedeki bölünmüşlüğü ve farklılaşmayı da ortaya koyar. Büyük Doğu ve Diriliş düşüncesinden beslenen[1] merhum Nuri Pakdil’in “İslâm davası” etrafında kenetlenme umudunun öne çıktığı 1960’ların sonunda yayın hayatına başlayan Edebiyat dergisi genel anlamda, deneme, öykü, söyleşi ve şiirlerden oluşan bir sanat dergisi diye takdim edilir.

Etkileşimler ve Tek Boyutlu Bakışın Ötesi

Gelgelelim sanatta iyice ve belirgin düzeyde yeni girişimler yapan Edebiyat dergisinin karakteri sadece bununla sınırlı değildir, mesela İslâmcı yazarların Batılılaşma biçimindeki yabancılaşmanın devamı şeklinde gördükleri Marksizm odaklı tartışmalara hususen soldaki Osmanlı toplum ve devlet yapısı üstüne yapılan çıkarımlara az da olsa temas edilmiştir dergide. İslâm dünyasından yapılan tercümeler de dahil olmak üzere İslâmcılık düşüncesini etkileyen, oluşturan ve geliştiren yazarların metinleri, kitapları, yayın mecraları, ulaşılabileceği mekânlar ve ilanları dergi sayfalarına yansımıştır. M. A. Mannan’ın İslâm’ın Ekonomik İlkeleri kitabından, Mevdudi’nin konuşmasından ve Malcolm X’in otobiyografisiyle mektuplarından yapılan çevirilerin; Muhammed Hamidullah, Mevdudi, Muhammed Kutub, hatta Necip Fazıl’la Sezai Karakoç’un düşünce ve tarih kitapları üzerine tanıtma yazılarının yer alması okuyucularını belli yazarlara ve yayınevlerine yöneltme arzusunun neticesidir.

Aslında Edebiyat dergisinin yeniden ele alınmaya fazlasıyla ihtiyaç göstermesiyle ilgili sorunlar sadece bununla sınırlı değildir, derginin çıktığı yılların siyasi ortamı da son derece hareketlidir. Türkiye’de 27 Mayıs 1960 sonrasındaki siyasi ve toplumsal şartların etkisindeki 1970’lerin ilk yarısına kadar İslâmcılık, büyük ölçüde solun karşısında konumlanan; muhafazakâr, mukaddesatçı, milliyetçi ve antikomünist sağa[2] dahil olduğundan Edebiyat dergisindeki kimi yazılarda sağ cephe, düşünce ve edebiyat önemsenmiştir. Dönemin bariz özelliklerini göz ardı etmeden derginin sağ anlayış/yaklaşım içindeki ya da karşısındaki durumunun nasıl değerlendirileceği sorusundan başlayarak hangi şartlarda sağcılığa mesafe konduğu; Edebiyat dergisinin ilk sayılarındaki sağ cepheye/edebiyata/düşünceye[3] olumlu bakışın nasıl ele alınabileceği soruları üzerinde durulmalıdır. Zira 1970’lerin ikinci yarısından günümüze kadar Edebiyat dergisiyle ilgili metinlerde karşımıza çıkan sağcı anlayış ve yaklaşıma dönük eleştirinin önceki yıllarda, özellikle de 1970’li yılların başlarında bulunmadığı, tam aksine sağ cephenin sahiplenildiği nazarı itibara alınırsa mesele bir nebze de olsa anlaşılabilir. Edebiyat dergisi çevrelerinde sağ ve sağcılık eleştirisi ekseninde hayli metin yazılmıştır ancak bunlarda, dergideki yerli düşünce vurgusu öne çıkarılırken, Türkiye’deki “tarihselliği önemsemekten” kaynaklanan sağ, sağ düşünce ve sağ cephe şeklindeki benimseyici olumlu göndermeler hiçbir şekilde gündeme gelmemiştir.[4]

Devamı: https://www.birikimdergisi.com/guncel-yazilar/9887/1960-li-yillarin-golgesinde-edebiyat-dergisi-ve-dusunce-dunyasi#.Xh7Tv74zaM-

Bu haber toplam 52 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Türkiye Yazarlar Birliği | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz. Sitede yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir.
Tel : 0312 232 05 71 - 72 | Faks : 0312 232 05 71-72 | Haber Scripti: CM Bilişim