• İstanbul 24 °C
  • Ankara 16 °C

Hüseyin Yağmur: 23 Nisan 1920’de Kurulan Yeni Türkiye

Hüseyin Yağmur: 23 Nisan 1920’de Kurulan Yeni Türkiye
Bugün; 23 Nisan 1920'de başlayan süreçle kurulan yeni Meclisi ve sonraki yıllarda bu Meclisin uğradığı akıbeti sizlerle paylaşacağım.

1.Meclis'in Teşekkülü:

Sivas Kongresi'nden sonra, 1920'de yapılan seçimler sonucu İstanbul'da toplanan mebuslar İngiltere'nin Anadolu'yu parçalama planına karşı çıktı ve Türkiye'nin sınırlarını belirleyen Misak-ı Milli'yi kabul etti. Bu son Meclis ile tam 36 gün sonra (23 Nisan) Ankara'da toplanan I. TBMM'nin başka ilişkileri de vardır. İstanbul'daki bu son Meclis'e seçilenlerin büyük kısmı, Kuvayı Milliyeciler olup, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin tasvibiyle mebus olmuşlardı.

23 Nisan 1920'de Meclis, ruhani bir atmosfer içinde açılır. Meclis'in açılış gününe hakim olan ruhanî atmosfer neredeyse elle tutulur bir haldedir. Ülkenin her yanından gelen mebuslar Hacı Bayram Camii'ndeki duanın ardından Peygamber'in bayrağı altında toplanarak Meclis'e girerler.(Glosneck,1998:49)

Bu dindarlık politikası TBMM'nin açılış günlerinde çok belirgin bir şekilde öne çıkmıştı.23 Nisan'da Cuma namazından sonra açılacak Meclis'in açılışı öncesinde Hatm-i Şerif ve Buhari-i Şerif okunacağı, hatmin cuma namazından sonra Meclis binası önünde tamamlanacağı, namazdan sonra Sancak-ı Şerif ve Sakal-ı Şerif taşınarak Meclis'e gidileceği ayrıntılı  olarak anlatılmakta ve makam-ı muallayı hilafet ve saltanatın kurtarılması üzerinde durulmaktaydı.

Taha Akyol o günleri şöyle anlatıyor: Atatürk, Meclis'i büyük  bir İslâmi gösterişle açtı. Mesela Meclis'in 22 Nisan Perşembe günkü açılış merasimini 23 Nisan Cuma'ya aldı. On beş gün önceden telgraflarla Anadolu'ya genelgeler gönderdi. “Meclis'i cuma günü açacağız, bunun için şu kadar dua okunacak. Şu kadar nafile namazı kılınacak ve bunlar camilerde cemaate ve meydanlarda halka ilan edilecek” dedi. (Akyol,2009)

Doç. Dr. Ahmet Demirel de  gün tercihinin dikkat çekiciliğini şöyle hatırlatıyor: “Meclis 22 Nisan'da açılacakken bir gün erteleniyor; çünkü ertesi gün mübarek cuma. Mustafa Kemal'in talebiyle önce topluca namaz kılınıyor.Sakal-ı Şerif ve Sancak-ı Şerif eşliğinde salâvatlarla ulaşılan Meclis, duayla açılıyor.” (Adlı,2010)

Prof. Dr. Mete Tunçay da Meclisin açılış günü ile ilgili benzeri tesbitler yapar :Hiçbir Osmanlı Mebusanı'nda kürsüden Kur'an okunmamıştı. Büyük Millet Meclisi'nde ise kürsüden Kur'an okunuyor, Hacı Bayram'a Cuma namazına gidiliyordu. Meclis'in açılış günü bile Cuma'ya denk getirildi. Dolayısıyla İslam, Osmanlı'nın Meşrutiyet döneminde sahip olmadığı öneme, Milli Mücadele döneminde sahip oldu.(Tunçay,2010)

Prof. Dr. Cemil Koçak mevcut durumu şöyle açıklar: "Kurtuluş savaşının temel ideolojik sloganlarının hemen hemen hepsi İslami sloganlardır. O yüzden zaten Meclis ,Cuma günü dini törenle açılmıştır. Hiç bir Osmanlı meclisi dini törenle açılmamıştır. Türk milliyetçiliği üzerinden mücadele vermeye kalkarsanız sizin arkanızdan gelecek olanlar çok sınırlı olur. Ve bu mücadele daha başlamadan biter o yüzden bir İslami mücadele üzerinden örgütlemeniz lazım. Dönemin bütün manevi önderleri bu yüzden mücadele içinde önemli yer tutuyorlardı.(Nakşibendi şeyhi Fevzi Efendi, Halvetiyye şeyhleri Abdullah Sabri Aytaç, Yahya Galib Kargı Bey, Nakşi Özbekler Tekkesi şeyhi Mehmed Ata Efendi, Bir Kadiriye Dergahı olan Hatuniyye Tekkesi şeyhi Sadedin Ceylan Efendi,Nakşi Şeyhi Şerafeddin Dağıstani, Hacı Bektaş Veli Dergahının Nakşi şeyhi Hacı Hasan Efendi)(Koçak,2011)

1.Meclisin Sonu

Dualarla ve tesbihlerle açılan Meclisin ömrü sadece üç yıl olur. Kurtuluş Savaşı kazanılmış dindarlık politikasının vakti geçmiş şimdi sıra laiklik politikasına gelmiştir.

Lozan Görüşmelerinde ortaya çıkan fikir ayrılığı 1.Meclisin sonunu hızlandırır.Esasen Meclisi feshetme kararı, Mustafa Kemal Paşa'nın uzun süredir aklındadır.İsmet Paşa da hatıralarında “Batı Cephesi komutanı iken Atatürk'ten bu Meclis'le çalışmanın mümkün olmadığını ve dağıtmak istediğini söylediği iki telgraf aldım.” (Adlı,2010) notunu kayda geçmişti.

Atatürk,1923 yılının Mart ayı sonlarında Meclisin yenileneceğini ve mebusların yeniden seçileceğini söyler. Bunun üzerine 1 Nisan 1923 günü seçim kararı alınır ve Mayıs ayında 2.Meclis için seçimler yapılır.

Devamı: http://www.yenisoz.com.tr/23-nisan-1920-de-kurulan-yeni-turkiye-makale-38454

Bu haber toplam 99 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Türkiye Yazarlar Birliği | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0312 232 05 71 - 72 | Faks : 0312 232 05 71-72 | Haber Scripti: CM Bilişim