• İstanbul 4 °C
  • Ankara -10 °C

TDK’den Bir Düzine Hata - 14

C.Yakup ŞİMŞEK

TDK’nin Türkçe hatalarına dair TDK’DEN BİR DÜZİNE HATA başlıklarıyla şu ana kadar yazdığım on üç (13) yazıda ve diğer bazı makalelerde tekrarladığım bir hükmü yine hatırlatmak isterim:

TDK’nin resmî İnternet sitesindeki sözlüklerde imla hatalarından noktalama yanlışlarına, cümle düşüklüklerinden açıklama noksanlarına, bilgi hatalarından yanlış örneklere varıncaya kadar, otuz iki kısım tekmili birden her çeşit Türkçe ayıbı arz-ı endam ediyor...
Yine önceki yazılarımda “TDK hataları bitmek bilmiyor TDK’nin sözlük hatalarını yaza yaza bitiremiyorum.” filan demiştim. Bu sözlerim doğru olsa bile – itiraf etmeliyim ki – ölçüsüzdü. Bu hatamı tamir etmem lazımdı. Ne yapmalıyım diye ölçüp biçtim ve sonunda TDK’ye söyleyeceklerimi ölçülü hâle getirdim:
Türkçe Sözlük sayfaları,
Sanırsın deve tımarı…
TDK’nin hataları
Yazıla yazıla bitmez...
Evet, bitmez ama ben yine de yazacağım; belki de TDK’nin keyfini bozacağım.

İşte TDK hatalarından on dördüncü düzine:
***

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü’nde Yanlış Örnek
Adı geçen sözlükten Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına “güven” maddesi şöyle aktarılmış:
güven: Sevinç, mutluluk: Mektubunu okuyunca ne kadar güvendim.”
Buradaki “güven” isim türünden bir kelimedir. Manasına bakıldığında da bu husus anlaşılır. Hâlbuki örnek olarak verilen cümlede “güven” ismi değil “güvenmek” fiili kullanılmış.
***

Büyük Türkçe Sözlük’te Tertip Hatası
Bilişim Terimleri Sözlüğü
’nden Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına nakledilen “güvenilirlik” tabirinin açıklamasında “y a n l ı ş s ı z” denecek yerde “y a r ı l ı ş s ı z” denmiş.
***

Büyük Türkçe Sözlük’te Tertip Hatası
Uygulayım Terimleri Sözlüğü
’nden nakledilen “güvenlik” kelimesinin açıklamasında “k e n d i” kelimesi “k m d i” şeklinde tertip edilmiş.
***

Fizik Terimleri Sözlüğü’nde Noktalama Hatası
Adı geçen sözlükten Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına aktarılan “ölçün” maddesinde açıklama sonuna nokta (.) yerine virgül (,) konmuş.
***

Bilişim Terimleri Sözlüğü’nde Noktalama Hatası
Mezkûr sözlükten Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına aktarılan “dizgi” maddesinin açıklamasından sonra nokta (.) yerine virgül (,) konmuş.
***

Güncel Türkçe Sözlük’te Noktalama, İfade ve İmla Hatası
Güncel Türkçe Sözlük
’te “küp” kelimesi aynen şöyle açıklanmış:
“Fr. cube (II) a. mat. 1. Birbirine eşit karelerden oluşan altı yüzlü dikdörtgen, mikâp: Tavla zarı küp biçimindedir. 2. Bu biçimindeki nesne. 3. Bir cismin hacim hesabında kullanılan ölçü birimi. 4. Bir sayının üçüncü kuvveti: (43)=4x4x4=64
.”
a) Noktalama hatası: “Birbirine eşit karelerden oluşan…” sözünden sonra virgül (,) konmalıydı.

b) İfade hatası: “Bu biçimindeki nesne.” ifadesi yanlıştır. Doğrusu “Bu biçimdeki nesne.” olacaktır.
c) İmla hatası: “Bir sayının üçüncü kuvveti” manasına örnek olmak üzere verilmiş olan(43)=4x4x4=64” şeklindeki matematik ifadesinde üslü sayı (43) şeklinde değil (4³imlasıyla yazılacaktır.
***

Güncel Türkçe Sözlük’te Noktalama Hatası
Sözlükteki “dâhiliye” maddesinde fahiş bir virgül (,) yanlışı var.
A. Gündüz’den nakledilen örnek cümle aynen şöyle yazılmış:
Dâhiliye nezaretine yazarlar, orası lazım gelen, muameleyi yapar.

Görüldüğü gibi, bir sıfat (lazım gelen) ile onun mevsufu (muamele) arasına virgül (,) konmuş. Hâlbuki böyle yerlerde asla virgül olmamalı.

***

Orta Öğretim Terimleri Kılavuzunda İmla Hatası
Sözlükte “kül” maddesinin Osmanlıca karşılığı aynen şöyle yer almış: r ı m a d'.
Bilen bilir ki bu “rımad (veya remad)” kelimesinin sonunda kesme (') işaretinin hiç lüzumu yoktur.
***

Kişi Adları Sözlüğü’nde Tertip Hatası
Kişi Adları Sözlüğü’nde “Çakır” ismine verilen birinci mana aynen şu ifadeyle yer almış:
“Mavimsi, mavi benekli, gi göz rengi.
Tabii ki burada “gi” şeklinde yazılan manasız kelime aslında “g r i” kelimesidir.
***

Tarama Sözlüğü’nde Tertip Hatası
Tarama Sözlüğünden Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına aktarılan “birim (II)” maddesinin açıklaması “Yolsuz salman vergi.” diye yazılmış.
Burada “s a l m a n” diye yazılmış olan kelimenin doğrusu “s a l ı n a n” olacaktır.
Yanlışlık Tarama Sözlüğünde mi, Büyük Türkçe Sözlük’te mi, bilmiyoruz.
Hangisinde olursa olsun, hataların asıl adresi değişmiyor: TDK

Bu yazı toplam 3149 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Türkiye Yazarlar Birliği | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0312 232 05 71 - 72 | Faks : 0312 232 05 71-72 | Haber Scripti: CM Bilişim