12 Eylül: Rûh Kalesini Yıkma Teşebbüsü

Millî irâde, bir cemiyetin sırf siyâsî tercihlerinin toplamı olmayıp, o toplumun varlık sahasında kendi kaderini tâyin etme hakkını, ahlâkî otonomisini ve rûh kalesini temsil eden tefekkür yüklü yüce şuurun tecellîsidir.

Bu yüce irâdenin tank paletleri, kaba kuvvet ve gayrimeşrû vesâyet odaklarınca hiçe sayılması, özünde insan şerefine ve milletin asırlar boyu ilmek ilmek dokuduğu varoluşsal tecrübeye indirilen ağır bir darbedir. Darbe, meşruiyetini halkın sînesinden almayan zorba bir tasallut biçimi olarak, toplumsal akdi ve adâlet terazisini barbarca bir hırsla darmadağın eder. Ferdin ve toplumun hür irâdesine el koyan bu kaba müdâhale, milleti kendi evinde mültecî kılma, onun târih yapma iddiasını sakatlama hırsından beslenir. Zamanın ve mekânın rûhunu zehirleyen bu fetret devirleri, hürriyetin kutsal alanını lekeleyerek toplumsal vicdânda tedâvisi imkânsız yaralar açar.

İnsanlık târihinin zulümle yazılmış sayfalarına bakıldığında, dünyânın farklı coğrafyalarında yükselen darbe çığlıklarının hep aynı trajik âkıbeti doğurduğu âşikârdır. Güney Amerika’dan Afrika’nın kurak bozkırlarına, Doğu Avrupa’dan Merkezî coğrafyanın kadîm topraklarına savrulan her askerî vesâyet, milletlerin iktisâdî ve sosyal dinamizmini devâsa bir karabasan gibi yutmuştur. Demokrasinin askıya alındığı, namluların gölgesinde biçilmeye çalışılan dönemlerde, kitleler uzun yıllar boyunca hürriyetin iklimine hasret kalmış ve kendi geleceğini inşâ edebilme kudretini yitirmiştir. Zorbalıkla iktidâra çöken vesâyetçi akıllar, ardında yıkılmış kurumlar, târumâr edilmiş güven, çürümüş adâlet mekanizmaları ve yarınından umudunu kesmiş milyonlarca yaralı gönül bırakmıştır. Coğrafyalar ve isimler değişse de her darbe rejimi, insanlığın ortak medeniyet birikimine yapılmış alçakça bir suikast olarak târihin hezîmet sayfalarında yerini almıştır.

Bir darbenin en feci ve sinsice icrâ ettiği yıkım, bir milletin kültür, fikir ve irfân cephesinde gerçekleşir. Silahların gölgesi altında düşünce kurur, tefekkür pınarları bulanır ve asırların birikimi olan hikmetli kelâm yerini kaba kuvvetin çirkin gürültüsüne bırakır. Sanatçıların susturulduğu, mütefekkirlerin zindanlara yahut sürgünlere mahkûm edildiği bu kasvetli iklimde, cemiyetin entelektüel havzası büsbütün çölleşir. İrfân ocaklarının söndürülmesi, nesillerin kendi rûh köküyle, târihiyle ve medeniyet değerleriyle olan sahih bağını kopararak ortaya şahsiyetsiz bir zihnî kuraklık çıkarır. Fikrin hürriyet bulamadığı, hikmetin boğulduğu bir vasatta ne özgün bir felsefî kurgu filizlenebilir ne de insanlığı kuşatacak köklü kültür hamlesi yeşerebilir.

Demokrasinin vesâyet odaklarınca ipotek altına alınması, bir milletin bugününü gaspederken müstakbel nesillerinin de istikbâlini çalar. Millî irâdenin tecellîgâhı olan meşrû sivil alanları gasp eden anlayış, halkı ehliyetsiz ve dâima vesâyete muhtaç bir yığın olarak görme küstahlığını sergiler. Bu vesâyetçi zihniyet, toplumun kendi meselelerini hür tartışma ve ahlâkî uzlaşıyla çözme kabiliyetini doğrudan hedef alarak kolektif özgüveni de felce uğratır. Yarınları karanlık belirsizliğe mahkûm edilen genç dimağlar, kendi topraklarında hülyâlarını gerçekleştiremeyeceği kaygısı ve köksüzleşme tehlikesiyle yüz yüze kalır. Böylece demokrasi, halkın kendi kaderini bizzat yazdığı canlı bir varoluş süreci olmaktan çıkarılarak muktedirlerin elinde araçsallaştırılan sahte tiyatro dekoruna dönüştürülüverir.

Nitekim kendi yakın târihimize baktığımızda, 12 Eylül askerî darbesi bu varoluşsal tahrîbâtın ve irfân kıyımının en somut ve acı hâfıza mekânı olarak karşımızda durmaktadır. 12 Eylül, bir neslin idealizmini darağaçlarında ve zindan karanlıklarında boğarken, milletin asırlık düşünce pınarlarını kurumaya sevk etmiş, cemiyetin tefekkür iklimine ağır bir silindir gibi basmıştır. Namluların gölgesinde biçilmeye çalışılan bu fetret devrinde, kültür ve fikir hayatımız sistemli şekilde çölleşmeye mahkûm edilmiş, toplumun geleceğe uzanan irfân kökleri fütursuzca sakatlanmıştır. Bu meşum vesâyet tecrübesi, millî irâdenin ipotek altına alınmasının bir millete ödettiği ağır insanî, ahlâkî ve entelektüel faturanın târihteki en somut vesîkasıdır. Nihâyetinde 12 Eylül’ün bıraktığı kanayan hâfıza, millî iradeye sâhip çıkmanın ve rûh kalesini tahkîm etmenin lüks değil, bir cemiyet için varoluş namusu olduğunu bizlere hatırlatmaktadır.

Darbelerin neden olduğu ağır tahrîbâta rağmen târihin akışı, irfânla beslenen milletlerin rûh kalesinin asla fethedilemeyeceğini gösterir. Vesâyet zincirlerini kıracak, heder edilen insanî değerleri ihyâ edebilecek yegâne güç, milletin kendi öz kıyâmı ve zihnî silkinişidir. Demokrasiyi ve millî irâdeyi hebâ olmaktan kurtarmak, evvela kültür ve fikir dünyamızı ihyâ etmekten, hür düşüncenin zeminini adâletle berkitmekten geçer. Darbelerin bıraktığı ağır faturayı unutmama kararlılığı, gelecek nesillere karşı üstlenilmesi gereken aslî vicdânî ve ahlâkî yükümlülüktür. Kendi rûh köklerine sadâkatle bağlanan, tefekkürü bir bayrak gibi burçlara diken cemiyet, hiçbir zorbalığın vesâyetine geçit vermeyecek hür bir istikbâli kendi elleriyle inşâ edecektir. 12 Eylül sonrasında, 28 Şubat’ta ve dün 15 Temmuz’da bu asil millet, ilim ve irfân ehli asâletiyle ve tefekkür dolu şuurla kendisini rehabilite ederek nitelikli duruşu hepimize göstermiştir. Mesele dün olduğu gibi bugün de ilimle, irfânla, fikirle ve edebiyatla rûh cephesini tahkîm edebilmek, sosyal bünyeyi güçlendirmek ve trajik hâllerle karşılaştığında öz-tâmirâtı gerçekleştirebilme imkânlarını ziyâdeleştirebilmektir.