Bir kurumda sıradışı düşünme tekniklerini anlatırken, birbirine benzemeyen iki şeyi bir araya getirildiğinde daha yaratıcı olunacağını belirtmiş, bunu İngiliz nörobilimci Paul Howard-Jones’in yaptığı bir deneye dayandırmıştım.
Yapılan deneye göre katılımcılara, birbirine yakın üç kelime verilip (diş, fırçalamak, parlamak) bir hikâye yazmalarını istemiş. Bir diğer gruba da birbirine benzemeyen üç kelime (inek, fermuar, yıldız) verilerek bir hikâye yazmaları istenmiş. Yazılan hikayeler beş jüri üyesi tarafından puanlandırılmış birbiri ile ilgisi olmayan kelimeler kullanılarak yazılan hikayelerin, birbirine benzeyen kelimelerle yazılan hikayelerden daha yaratıcı olduğu tespit edilmiş.
Birbiriyle ilişkisi olmayan kelimelerin bir araya getirilmesinin beyinde anteriyor singülat korteks ve frontal medial girus gibi sorun çözme ve yüksek düşünce ile ilişkili pek çok bölgeyi aktive ettiği görülmüş.
Konunun daha rahat anlaşılması için insanın oluşumu üzerinden örnek verdim. İnsan 46 kromozomdan oluşuyor. 23 kromozom anneden, 23 kromozom babadan geçiyor. Bu iki ayrı kromozom yapısı birbirine ne kadar benziyorsa doğacak çocuk, genetik olarak o kadar zayıf doğuyor. Hatta bu konuda yapılan çalışmalarda istatistiki olarak engelli olma ihtimali yüksek oluyor. “Bu biyolojik gerçekliği dikkate alarak akraba evliliği yapmamanız tavsiye ederim” dedim. Diğer yandan kadınlarda 35 yaşından sonra yumurta kalitesi düştüğünden bu yaştan sonraki doğumlarda bebeğin engelli olma ihtimali yüksektir. İstatistikler bunu gösteriyor. Bu nedenle evlenirken buna da dikkat etmeniz gerekiyor, diyerek ilave bir hayat bilgisi vermiştim.
Daha sonra eğitim yetkilisiyle görüştüğümde geri bildirimin olup olmadığını sordum. Bazı öğrencilerin, dersimle ilgili olarak, “Bizim özel hayatımıza müdahale etti. Kiminle evleneceğimizle ve kaç yaşında evleneceğimizle dair sözler söyledi” şeklinde şikâyette bulunduklarını söyledi.
Üniversiteyi bitirmiş kişilerin bir sözün hangi anlama geldiğini hangi bağlamda kullanıldığını anlayamamasına üzüldüm. Eğitim sisteminin yerlerde süründüğünü düşündüm. Bu sadece benim bizzat yaşadığım öznel bir değerlendirme değil, aynı zamanda uluslararası kuruluşların nesnel olarak yaptığı araştırmanın sonucudur. “OECD’nin (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) 2020 yılında yaptığı bir araştırmaya göre Türkiye’nin %40 ı okuduğunu anlama yeteneğine sahip değil” (Kaynak: OECD, 'Concept of Information-related Competencies' ve “Türkiye Eğilimleri” araştırması (2020)
Üniversiteyi bitirmiş biri neden okuduğunu ya da dinlediğini anlamaz ya da yanlış anlar? Bunları kanımca şöyle sıralamak mümkündür:
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.