ABDÜLKERİM TEMİZCAN: ALIŞVERİŞ ADABI…

Bu, onların, “Zaten alışveriş de faiz gibidir” demelerindendir. Oysa Allah alışverişi helal, faizi haram kıldı. Kime Rabb’inden bir öğüt gelir de faizcilikten geri durursa, geçmişi kendisinedir, onun işi Allah’a aittir. Kim faizciliğe dönerse, işte onlar cehennemliktir, onlar orada temelli kalacaklardır.” (Bakara, 275)

Peygamber Efendimiz sallellahu aleyhi ve sellem de bazı hadisleriyle ticareti teşvik etmiştir. Kendisi bizzat ticaretle uğraştığı gibi sahabelerinin birçoğu da ticaretle uğraşmışlardır. Alışveriş ahlakının en mükemmel şeklini Peygamberimizin ve ashabının yaşantısında görmek mümkündür.

Ne aldat ne aldan

Alışveriş yapan kimsenin en önemli özelliği doğruluk olmalıdır. Aldatmak ve aldanmaktan sakınılmalıdır. Dinimizde zarar vermek de yoktur, zarara uğramak da yoktur. Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor: “Eksik ölçüp tartanların vay hâline! Onlar, insanlardan ölçerek bir şey aldıklarında tam ölçerler. Kendileri başkalarına vermek için ölçüp tarttıklarında ise haksızlık ederler (eksiltirler). Onlar, o büyük gün için -insanların âlemlerin Rabb’inin huzuruna çıkacakları gün için- diriltileceklerini akıllarına getirmiyorlar mı?” (Mutaffifin, 1-6)

Resulullâh sallellâhu aleyhi ve sellem, buğday satan bir adama rastladı. Satıcıya: “Nasıl satıyorsun?” diye sordu. Adam da kendince anlattı. O esnada Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem’e: “Elini onun (buğdayın) içine daldır!” diye vahy (işaret) edildi. Allah Resûlü de elini daldırdı ve buğdayın ıslak olduğunu gördü. Bunun üzerine,; “İnsanların görmesi için ıslak olanı üst tarafına koysaydın ya! Aldatan bizden değildir.” (Müslim, İman, 164) buyurdu.

Alışverişle iştigal eden kimse, kimseye muhtaç olmamak için helal yoldan para kazanmaya niyet etmeli. Sonra zekâtını vermeli, bunun dışında infak yapmalı. Para araçtır, amaç olmamalı. Dünyaya dalıp ahireti unutursa kişi asıl o zaman zarara uğramış ve iflas etmiş olur. Resulullah sallellahu aleyhi ve sellem Efendimiz şöyle buyuruyor: “Her ümmetin bir fitnesi vardır. Benim ümmetimin fitnesi maldır.” (Tirmîzî, Zühd, 19)