TÜRKOLOJİ SÖYLEŞİLERİ, TÜRKİYE YAZARLAR BİRLİĞİNDE BAŞLADI

Başta Mesnevi Okumaları olmak üzere Felsefe Okumaları,  Nurettin Topçu Okumaları, Safahat Okumaları vb. bahsetti.

Açılış konuşmalarından sonra Doç. Dr. Salih YILMAZ, söyleşiye dair sunum yapacak konuşmacıları tanıtarak Türkoloji Söyleşileri yapmalarının nedenlerinden bahsetti. Osmanlı Türkçesiyle Türkiyat anlamına gelen Türkoloji’nin Türk tarihi, kültürü, dili, edebiyatı vd. alanların tamamını kapsadığını, amaçlarının Türkçe konuşan tüm Türk ve akraba toplulukları tanıtarak karşılıklı iletişimi kolaylaştırmak olduğunu dile getirdi. Türkoloji konusunda ilk çalışmalara 1795’te Paris’te başlandığını ve Orhun Abidelerinin bulunmasıyla cazibesini artırdığını belirterek,  sırasıyla Moskova (1814), Paris (1814), Londra (1906) gibi şehirlerde Türkoloji merkezlerinin açıldığını anlattı. Türkoloji’de asıl gelişmenin Rusya’da başladığını ve 1926 Bakü’de düzenlenen Türkoloji Kongresinin bu başlangıcın temelini oluşturduğunu belirterek Rusya’nın Türkoloji’ye bakışını anlattı. Rusların Türkoloji’ye ilgi duymasının ana sebeplerinin Orta Asya ve Sibirya bölgesinde yaşayan Türk topluluklarını tanıyarak sömürgecilik faaliyetlerini daha kolay yapabilmek olduğunu örneklerle anlattı. Bundan sonraki toplantılarda da Macaristan, Fransa, Hindistan, İngiltere, Almanya, Finlandiya vd. ülkelerin Türkolojiye dair faaliyetlerini ele alacağını belirtti. Türkoloji’ye bakış açısını tarihi açıdan değerlendirerek bu alana bir çeşitlilik katmanın fayda sağlayacağından hareketle katılımcıların da bundan sonraki toplantılarda konuya dair katkı sağlayabileceklerini dile getirdi.

Türkoloji Söyleşilerinin koordinatörlerinden Yard. Doç. Dr. Cengiz KARATŞ ise Türkoloji Söyleşilerini dil ve edebiyat açısından kendisinin değerlendireceğini belirterek, farklı coğrafyalardan farklı lehçelerde Türkçe konuşan, farklı inanç ve benzer kültürel değerler taşıyan Türk ve akraba topluluklarını tanıma ve tanıtmanın gerekliliğine vurgu yaptı. Dil ve edebiyat açısından bir değerlendirme yaparak Türkiye’de Türkolojinin durumu ve Fuad Köprülü’nün bu alandaki çalışmalarından bahsetti.

Hakas Kültür Ataşesi Timur B. Davletov ise öncelikle TYB çatısı altında buna benzer faaliyetler yapılmasının önemine vurgu yaptıktan sonra Hakasların tarihi ve kültüründen bahsetti. Rusya Federasyonu içerisinde 75.000 Hakas yaşadığını, bunların çoğunluğunun Şaman inancına sahip olduğunu ve geri kalanların da Hristiyan olduğunu belirterek kültürel çeşitliliğe dair örnekler verdi. Hakasların günümüzde Uygurcaya benzer bir Türk lehçesiyle konuştuğunu, kendi kültürlerini koruma konusunda oldukça hassas olduklarını belirtti. Tarihi süreç içerisinde misyonerler vasıtasıyla kendilerine tanıtılmaya çalışılan ilahi dinlere karşı karma bir inanç sistemi oluşturduklarını örneklerle anlattı. Bu yeni karma inanç sitemine göre İslamiyet, Hristiyanlık ve Museviliğe dair ritüellerin Ak Din veya Burhanizm adı altında toplumda kabul gördüğünü belirterek bu dinlere dair inançların araştırılmasına yönelik kutsal topraklara seyahatlere de çıkıldığını belirtti. Ayrıca Hakaslar da kurban geleneğinden bahisle kan dökmenin uygun olmadığını ve bu nedenle de kurban edilen koyunun bıçakla değil de kalbine giden bir delikten damarlara baskı yapılarak canın alındığını ve kurban edildiğini belirtti.

Hakaslarda genellikle evliliklerin boy içerisinden yapıldığından bahisle son yıllarda bu geleneğin terk edildiğini dile getirdi. Yine Hakasya’nın coğrafi ve kültürel özelliklerini video kayıttan göstererek müzik, el sanatları, çeşitli tarihi ögeler vb. örnekler, dinleyicilerin oldukça ilgisini çekti.