08 Mayıs 2024
  • İstanbul22°C
  • Ankara24°C

PROF.DR. İDRİS NEBİ UYSAL: İNSANİYET SOFRASI

Sofra (< sufre), Arapça kökenli bir kelimedir. Dilimizle teması Farsça aracılığıyla olmuştur.

Prof.Dr. İdris Nebi Uysal: İnsaniyet Sofrası

21 Mart 2024 Perşembe 13:30

Kelimenin mevcut sözlüklerdeki ilk anlamı, “üzerine yiyecek, içecek, tabak, kaşık vb. konularak çevresine oturulup yemek yenen masa, sini, yaygı vb”dir. Bununla birlikte zamanla icraya bağlı olarak kelime; “yemek; yemek yiyenlerin tümü; tahta veya madenden yapılmış ayaklı veya ayaksız yemek tepsisi, sini” gibi manalar da kazanmıştır. Tarihten bugüne varlığını koruyan ve işlekliğini sürdüren sofra; türevleri, hayat verdiği onca birleşik ve özlü sözle Türkçeye zengin bir kelime ailesi armağan etmiştir. Sofracısofra duasısofra bezi yahut sofra örtüsüsofrası açıkZekeriya sofrasıHalil İbrahim sofrasısofrayı donatmak bu bereketli sofranın çevresinde oturanlardan yalnızca birkaçıdır. Ayrıca dua, atasözü kabilinden kalıp sözlerimiz arasında oğlan atadan öğrenir sofra açmayı, kız anadan öğrenir biçki biçmeyisofrada elini, mecliste dilini saklasofranıza bereket gibi öğüt ve dilek dolu, tecrübe kokulu örneklere de rastlanır.

Kültürümüzde yemek, uzunca bir süre yerde yenmiştir. Bugün halkın söz varlığında yaşayan ve kimi genel sözlüklere de yansıyan yer sofrası söyleyişi, bu geleneğin hatırasını taşır. Nitekim evlerimizde mutfağın veya sair odaların masayla buluşması yakın zamanlarda olmuştur. Hâlen Anadolu’da yemeğin, yere serilen savan, örtü, bez gibi yaygılar üzerinde yendiği yerler çoktur. Yine düğün, cenaze, bayram gibi kalabalık ortamlarda da pek çok yörede insanların masa yerine yer örtülerinin etrafına kurulduğu görülür.

Sofra, Türkçede çağrışım zenginliğine sahip kelimelerden biridir. Günümüzde masa, tezgâh masa, sehpa gibi güçlü rakipleri bulunmasına rağmen hem bir mutfak eşyası hem toplanma mahalli hem de kültür taşıyıcı bir kelime olarak varlığını sürdürüyor ve dağarcığında zengin bir miras ile kültürel arka plan barındırıyor.

Devamı: https://www.insaniyet.net/insaniyet-sofrasi/

Yorumlar
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.