“ÜÇ YAĞMUR MASALI” ÜZERİNE BİR İNCELEME

Müştehir Karakaya, Üç Yağmur Masalı ile okuru yağmurun başrolde olduğu bir oluş sürecine davet ediyor. Yekten bu cümle kurulunca açmaya da ihtiyaç oluyor. Kısaca metin, okuru hazır bir anlamın içine sokmuyor, janjanlı bir hediye paketi vermiyor, bilakis onu anlamın kurulma sürecine dâhil ediyor. Metin; suyun dikey akışını, insanın yatay düzlemdeki varoluş sancılarıyla kesiştiriyor. Hadi bunu da açalım: Bu, insanın dünyadaki gündelik varoluşunu ifade ediyor. Yani, toplum içinde yaşamak, ilişkiler kurmak, zamanın içinde ilerlemek, doğmak, büyümek, çalışmak, yaşlanmak… Kısacası insanın dünyaya bağlı, tarihsel ve sosyal varlığı. Bu yüzden "yatay" deniyor; çünkü hareket melekût âlemiyle ilgili olamıyor, insanlar arası düzlemde gerçekleşiyor. "Sancı" kısmı ise bu varoluşun pürüzsüz olmadığını vurgulamak için. Burada kastedilen, kimlik arayışı, yalnızlık, baskı (aile, toplum), korkular ve iç çatışmalar, kırılmalar vb. Yani insanın dünyada var olma hâlinin, rahat bir akış olmadığı; gerilimli, çatışmalı, yer yer acı veren bir süreç olduğu vurgulanıyor. Böylece yağmur bir atmosfer öğesi olmaktan çıkıyor, bir anlatı kişisine dönüşüyor.

Metafizik Boyut: Karakaya'nın anlatısında yağmur, gökyüzü ile yeryüzü arasında kurulan tecellinin simgesidir. Yağmur, yukarıdan gelen bir anlamın dünyaya inişidir. Dolayısıyla yağmur, sözü de toprak gibi yeşertir. Yazar için yağmurun yağışı ile ilhamın gelişi eşzamanlı bir kutsiyet taşıyor. Burada yağmur, sonsuzluktan kopup gelen ve faniye çarpan bir hakikat damlası hâlini alıyor.

Metinde zaman çizgisel ilerlemiyor, döngüsel bir yapı var. Su yükseliyor, bulut oluyor ve yeniden dönüyor; insanın aslına rücu edişini hatırlatan bir devinim ortaya çıkıyor. Devir nazariyesinin analojik bir yansıması. Varlık Allah'tan çıkıp tekrar O'na döner. İnsan da bu döngünün parçasıdır; dünyaya gelir, olgunlaşır ve hakikate geri yönelir. Bu boyutta, yazarlık kaderdir. Bu kaderin kabullenilişi ise teslimiyet.

Psikolojik Boyut: Metin, çocukluğun berrak ama bir o kadar da tekinsiz sularına iniyor. Yağmur burada bir aynaya dönüşüp çocuğun içindeki fırtınaları yansıtıyor. Çocuk karakter için yağmur, hem sığınılacak bir yuva (ilk aşk, ilk şiir) hem de kaçılması gereken bir tehdit hâlini alıyor. Damlaların sesi, bastırılmış korkuları ve kimseye söylenmeyen sırları tetikliyor. Çocuklar arasındaki rekabet, yağmurun kısıtlı alanında daha keskin bir görünüm kazanıyor. Yağmurun altında ıslanma cesareti, bir rüşt ispatına ya da otoriteye başkaldırıya dönüşüyor. (Anne, ıslanmamasını yoksa hasta olacağının o zamanda doktorun kocaman iğne yapacağını söylüyor.)

Toplumsal Boyut: Karakaya, ilginç şekilde yağmuru toplum baskısının aygıtı olarak konumlandırıp ezber bozuyor. Anne figürü üzerinden yağmur, "ıslanma, hasta olursun" uyarısıyla bir yasak alanına dönüşüyor. Toplum (mahalle), doğallığı ve taşkınlığı sevmiyor; onu norm ve kurallarla dizginleme eğilimi gösteriyor. Aile içindeki disiplin mekanizmaları, dışarıdaki sağanakla neredeyse aynı. Dışarıda doğanın sertliği, içeride geleneksel yapının ve aile büyüklerinin (hala figürü) baskısı hissediliyor. Kahraman, iki sağanak arasında kalmış. Bir tür kurban konumuna sürükleniyor.

Estetik ve Katmanlı Sembolizm: Metnin finalinde yağmurun kazandığı derinlik, onu Türk edebiyatındaki klasik hüzün imgesinden ayırıyor; yağmur, birçok ikilemin ya da çatışmanın (doğum-ölüm, hastalık-sağlık, hafıza ile unutuş vb.) ortasında adeta bir eşik hâline geliyor. Karakaya, bir çocukluk anısını anlatırken Anadolu'nun taşrasında, dar sokaklarda yankılanan ortak bir ürpertiyi dile getiriyor. O ıslak ve soğuk olma mantığını toplumsal bellekten süzüp kâğıda döküyor.

Sonuç

Müştehir Karakaya, Üç Yağmur Masalı ile yağmurun fiziksel olduğu kadar ruhsal bir iklim de kurduğunu gösteriyor. Metin; metafizik arayışla psikolojik derinlik arasındaki karmaşayı ve sosyal gerçekliğin çelikten sertliğini aynı yağmur damlasına yüklüyor ve birlikte eritiyor. Yağmur dindiğinde ıslak toprakla bir ortaya çıkan insan ruhu kalıyor, çırılçıplak.

Üç Yağmur Masalı

Müştehir Karakaya

Ahenk Kitap

2023 İst.

80 S.

https://www.kitaphaber.com.tr/uc-yagmur-masali-uzerine-bir-inceleme-k8311.html