Sabri Balaman: Türkiye Lozan ile bağımsız olmadı

Lozan Antlaşması 23 Temmuz 1923’te, bundan tam 100 yıl önce imzalandı. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş aşamasında yapılan en önemli uluslararası antlaşmalardan biri olan Lozan, aradan geçen 100 yıl içinde popüler kültürde ve kimi siyasilerin popülist söylemlerinde, tarihi gerçeklerden uzak bir şekilde anılıyor. Cumhuriyet 100. yılına girerken, 100 yaşına basan Lozan Antlaşması’nın da son bulacağı, antlaşmanın gizli maddeler içerdiği, bu “gizli maddeler” sebebiyle Türkiye’nin bor, doğal gaz ve yeraltı kaynaklarını kullanamadığı, hatta antlaşma içinde üstü kapalı bazı maddelerin Türkiye’nin egemenlik haklarını devreden nitelikte olduğu iddialara sıkça yer verilmiştir. Her ne kadar kaynaklar gösterilse de, Türk milleti ikna edilmemiştir.

Birçok araştırmaya göre Türkiye’nin yüzde 50’si Lozan’a dair bu iddialara inanıyor. İnananlar arasında 2023, “antlaşmanın sona ermesiyle” Türkiye’nin “engellenen” bir takım haklara kavuşacağına dair bir sevinç ya da tam tersi, acil önlem alınması gereken “bir sorun” olduğuna dönük bir korku ile bekleniyor. 

LOZAN ANTLAŞMASI 2023’TE 

SONA MI ERECEK?

Antlaşma içinde herhangi bir şekilde zaman kısıtlaması olduğuna dair bir bilgiye rastlamak mümkün değil. Buna dair hiçbir bilgi ne antlaşmanın içinde ne de dönem kaynaklarında başka bir yerde yer alıyor. Yani, Lozan Antlaşması’nın 100 yıl sonra sona ereceği iddiasının hiçbir dayanağı yok, antlaşma 2023’te, 24’te ve 2071’de, aksi bir gelişme olmadığı sürece, tüm taraflar tarafından başta kabul edildiği şekilde devam edecek. Türkiye egemen güç olarak, yarın gücü nispetinde Lozan’ı tanımama hakkına sahiptir. 

LOZAN ANTLAŞMASI’NIN 

GİZLİ MADDELERİ VAR MI? 

Lozan Antlaşması’nda gizli maddeler olduğuna dair söylentiler de dayanaktan yoksun. 1. Dünya Savaşı’nda uluslararası antlaşmalarda yer alan gizli maddelerin nasıl sonuçlara yol açtığı trajik şekillerde gözlemlenmiş, savaşın sonuna doğru Ocak 1918’de taraflarca benimsenen Wilson İlkeleri, henüz ilk maddesinde uluslararası antlaşmalarda gizli maddelerin bulunamayacağı ve uluslararası antlaşmaların herhangi bir şekilde gizli gerçekleştiremeyeceği prensiplerini kabul ettirmiştir.

Lozan Antlaşması’nda da herhangi bir gizli madde bulunmuyor, buna dair antlaşma içinde veya döneme ait başka kaynaklarda hiçbir kanıt yok. Yalnızca Türkiye’nin değil birçok ülkenin imzacısı olduğu, 1923’te gerçekleştirilen Lozan Antlaşması’nda buna rağmen gizli maddeler olsaydı bile, bu maddelerin mecliste gizli oturum ile kabul edilmiş olması gerekirdi. Böyle bir gizli oturum yapıldığına dair hiçbir kanıt, belge ya da hatırat da bulunmuyor. 

Devamı: https://www.yeniakit.com.tr/yazarlar/sabri-balaman/turkiye-lozan-ile-bagimsiz-olmadi-40996.html