TÜRKÇE TRAVMASINI ATLATIYOR
Mehmet Doğan'ın Büyük Türkçe Sözlük'ü şimdi 30 yaşında... İlk baskısı 1981 yılında yapılan sözlük, benden önce doğmuş, fakat beraber gelişmişiz... Sözlük, 30 kocaman sene içinde 23 baskı gerçekleştirirken bu baskılardan 7'sini gelişip genişleyerek gerçekleştirmiş... Doğan Hoca da kelimeler arasında geçirdiği bu süreci “Hayatın geçişi gibi! Zahmetli bir işe giriştik. Sözlük bir defa hazırlanıp bırakılacak bir şey değil. Dil değişiyor, ihtiyaçlar zorluyor. Ortalama 5 yılda bir genişletmek gerekti. Biz de üzerimize düşeni yapmaya çalıştık” diye anlatıyor.
ÖZTÜRKÇE FELAKET HALİ
1928'deki harf inkılabı sonrası yabancılaştığımız dilimizin hakikatini bu sözlükten öğrendik. Fethettiğimiz kelimeler anlayışından istilaya uğramış bir dile doğru evrilen Türkçe'nin hal-i pür melaline bu sözlük şahitlik etti...
D. Mehmet Doğan, modern sözlükçülüğümüzün başlangıcı olarak kabul edilen Kamus-ı Türkî'nin yayınlanışının üzerinden 100 yıldan fazla zaman geçmesine rağmen, Türkçe'nin sözlük meselesinin tam manasıyla halledilemediği, 1940'larda ortaya konulan daraltılmış-ideolojikleştirilmiş, tasfiyeci resmî sözlük anlayışının dilimize ciddi manada zarar verdiği, hala üstesinden gelinemeyen sıkıntılara yol açtığı görüşünde. Türkçe'nin 20'nci yüzyıl başında yaşadığı değişimi bir travmaya benzeten Doğan, bu travmayı “Dil devrimi “travması”nı atlatmaya çalışıyor. Normalleşme yolundayız. Fakat, zayıf düşen dilimize batı dillerinden çok sayıda kelime hatta kaide giriyor” sözleriyle anlatıyor. Doğan, Öztürkçe macerası için de şu ifadeleri kullanıyor: “Türkçe tabii haline dönmeli. Öztürkçe arızi bir durumdu. O durum bir felaket hali idi.”
TÜRKÇE MEDENİYET DİLİDİR
Türkçe'nin yaşadığı sarsıntıyı “Kelime haznesi geniş bir dilimiz var. Sağlam bir sentaksa sahip. Kelime girişine rağmen dil asliyetini korudu. Yaygın coğrafya, engin tarih. Fakat bu genişlikten rahatsız olundu, zengin medeniyet dili yerine dar kabile diline geçilmek istendi” diye anlatan Mehmet Doğan, Türkçe'nin Arapça ve Farsça ile ilişkisini “Yaşanan tarih bu dillerle haşır neşir olmamızı gerektirdi. Bin küsur yıllık bir süreç. Türkçe bu dillerden faydalandı, bu diller de Türkçe'den istifade etti. Osmanlı kullandığı kelimeler üzerinde tasarruf ediyordu. Kendileştiriyordu. Şimdi kelimeler kendi imlalaıyla giriyor” sözleriyle anlatıyor. Yeni ilavelerle 100 binin üzerinde kelime, deyim-terkip, kalıp söz ihtiva eden Büyük Türkçe Sözlük, Yazar Yayınları'nca basılmış.
Bilgi İçin: (0312) 232 05 71-417 45 70
06.10.2011 Habervaktim
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.