Deniz Gökçe'den: Beygir gücü nasıl global standart oldu
Birçok şeyi bildiğimizi düşünürüz ama biraz kurcalarsak pek bilmediğimizi de anlarız. Ama önemli olan merak etmek. Bundan iki hafta evvel “Brent petrol fiyatı” kavramını merak edip anlamını ve nereden geldiğini bu sütuna aktarmıştım.
Bu hafta ise çok seyahat etmeye mecbur kaldım. THY uçağında yolcular için hazırlanmış magazinleri karıştırırken birinde “beygir gücü” kelimesinin nasıl dünya çapında bir standart haline geldiğinin kısa hikâyesi vardı. Tabii derhal okudum, özetini de aşağıya alıyorum. Hem eğlenelim hem de öğrenelim diye!
Endüstri çağında beygir gücünü kim ve nasıl endüstriyel standart haline getirmiş acaba?
Beygir gücünü bir dünya standardı haline getiren kişi 1770’li yıllarda buharlı motoru yeniden icat eden yetenekli İskoç James Watt imiş meğer. James Watt çok kaliteli bir mühendis ve çok üstün nitelikli bir girişimci olarak zaten şöhret yapmış bir kişi imiş. Watt buharlı motor teknolojisinin kendiliğinden nam salamayacağını düşünmüş ve ortağı Michael Boulton ile beraber bir iş modeli oluşturmaya soyunmuşlar. Müşterilerinin eski ürünleri olan “Newcomen” adlı buharlı motor yerine yeni geliştirilmiş ürünlerini kullanmalarını sağlamak için müşterilerini teşvik etmeye çalışmışlar. Bunun yolunu müşterilerin tasarruf ettikleri kömür maliyetinin üçte birini ücret olarak alarak, her iki taraf için de kârlı bir fiyatlama gündeme getirerek sağlamışlar.
Ancak bu iş modeli sadece kömür gücüne dayalı motorlarda anlamlı imiş. Peki güç kaynağı başka ise ne yapılabilir diye düşünmüşler. 1870 civarında Samuel Whitbread adlı kişinin Londra’daki işletmesinde aradıklarını bulmuşlar. Whitbread içecek üreten bir kişi imiş. Ürettiği içecekler o kadar popülermiş ki imalathanesi seri üretime geçen ilk içecek imalathanesi olmuş. Whitbread üretim arttıkça arpayı öğütmek için koşum takılmış atları güç kaynağı olarak kullanıyormuş. Altı at bir değirmene koşulmuş şekilde yavaş yavaş dönüyor ve Whitbread için buğdaylarını ezecek gücü üretiyorlarmış.
Devamı için: http://www.aksam.com.tr/yazarlar/deniz-gokce/beygir-gucu-nasil-global-standart-oldu/haber-396153
