Dursun Gürlek'ten: Kitap Yazmaya Utanan Alim

Öğretmen bir öğrencisini sözlüye kaldırmış. İlk soruyu sormuş. Öğrenci tam ve doğru cevap vermiş. Diğer bütün soruları da en küçük bir yanlış yapmadan cevaplandırmış. Anlatırken arada bir başını soldan sağa hafifçe oynatıyormuş. Bu hareketi hocanın dikkatini çekmiş. Oğlum, niçin ikide bir başını oynatıyorsun diye sormuş. Çocuk, sayfaları çeviriyorum, hocam, cevabını vermiş. Meğer delikanlı o dersin ilgili bölümünü olduğu gibi ezberlemiş.

Şiir ezberleyenlerle çok karşılaşırız ama nesir ezberleyenler nadirdir. Fakat az da olsa böyle sıra dışı insanların olduğu bir gerçektir. Ezber kuvveti çok yüksek kimselerin başında kurralar ve hafızlar geliyor. Bugün anlamları yer değiştirdi ama eskiden Kur’an-ı Kerim’i ezberleyenlere “kurra”, hadis-i şerifleri ezberleyenlere “hafız ” veya “huffaz” deniliyordu. Hafızasında yüzlerce, binlerce hadis olan hafızlar vardı. Hadis tarihiyle, hadis edebiyatıyla ilgili kaynaklar bu konuda çarpıcı tablolara, olağan üstü menkıbelere yer veriyor. Mesela son devrin büyük hadis alimi merhum Babanzade Ahmed Naim, Sahih-i Buhari’ye yazdığı yaklaşık beş yüz sayfalık mukaddimede işte bu hadis hafızlarına çarpıcı örnekler veriyor. Mesela İmam İshak’ın “Kitaplarımdaki hadislerin yetmiş bini, sanki gözümün önünde okuyormuşum gibi, ezberimdedir” sözünü naklediyor. Yine aynı kaynaktan öğrendiğimize göre, Zühri isimli mübarek zat da sekiz günde Kur’an-ı Kerim’i ezberlemiş. Ahmed bin Hanbel hazretleri de, içinde otuz-kırk bin hadis bulunan “Müsned”i hakkında, “Bu Müsned’i ben yedi yüz elli bin hadisden seçtim” demiş. 

Çok şaşırtıcı değil mi? Böyle kuvvetli hafıza sahiplerinin arasında âmâlar da bulunuyordu. Babanzade Ahmed Naim Bey bu konuda da şunları söylüyor: “Her ikisi de âmâ olan hadis hafızlarından Katade bin Diame ile Amr bin Mürre de hadis ezberleme hususunda birer harika idiler.” Baş gözleri kapalı ama, kalp gözleri açık böyle âmâların varlığı öteden beri biliniyor. Onların içinde nice hafızların, kurraların, ayaklı kütüphanelerin çıktığını tarih kitapları kayd ediyor. 1950’li yıllarda vefat eden Osman Kemali hazretleri de işte böyle kalp gözü açık â’mâlardan biriydi. Kendisi hem hafızdı hem de Mevlana’nın Mesnevi’si, Sadi’nin “Gülistan”ı ezberindeydi.

Böyle üstün zekâlı ve hafıza şampiyonu diyebileceğimiz insanlar sadece Kur’an-ı Kerim ve hadis-i şerif ezberleyenlerden ibaret değildi. İçlerinde koca koca sözlükleri zihinlerine yerleştirenler bile vardı. Mesela Bediüzzaman Said Nursi, Mütercim Asım’ın 4 ciltlik o büyük sözlüğünü “sin” harfine kadar ezberlediğini bizar kendisi itiraf ediyor. Böyle seyyar lügatlere ben bile yetiştim. Mesela birkaç yıl önce kaybettiğimiz merhum Necmettin Hilav tam bir canlı kitaptı. Keza yakından tanıma şerefine nail olduğum ve çok iyiliğini gördüğüm merhum Ali İhsan Yurt ağabeyimiz de işte bu seyyar kitaplardan biriydi. Bu zat bence tam bir sohbet şeyhiydi. Eskiler bir çok konuda derin bilgisi olan zatlardan söz ederken “ulum-u şettada yed-i tûla sahibi” diyorlardı. Ali İhsan Bey de hiç şüphe yok ki bu derin alimlerden biriydi. Hakkında daha ayrıntılı bilgi almak isteyen okuyucularımız, “Ayaklı Kütüphaneler” isimli kitabıma bakabilirler. 

Devamı için: http://www.gazetevahdet.com/kitap-yazmaya-utanan-alim-1903yy.htm