Ebubekir Sifil'den: “İslam Şairi” İkbal

İs­lam Coğ­raf­ya­sı­‘nın Ba­tı­‘nın iş­gal ve is­ti­la­sı­na ma­ruz kal­dı­ğı   bil­has­sa 19 ve 20. yüz­yıl­lar­da, Üm­me­ti uyan­dır­mak ve iş­ga­le ör­güt­lü bi­çim­de kar­şı dur­mak için pek çok ba­ğım­sız­lık ha­re­ke­ti or­ta­ya çık­mış­tır. Bu ha­re­ket­ler­de ule­ma ve üde­ba­nın hiç şüp­he­siz ay­rı bir ye­ri ve ağır­lı­ğı ol­muş­tur.

Söz ge­li­mi İn­gi­liz­le­rin Hin­dis­ta­n’­ı iş­ga­li son­ra­sı 1857’de ger­çek­le­şen bü­yük ayak­lan­ma­da Hint ule­ma­sı­nın ağır­lı­ğı tar­tı­şıl­maz­dır. Bu ule­ma­nın Ha­ne­fî-Mâ­tu­rî­dî çiz­giy­le Ta­sav­vu­fî ka­rak­te­ri mezc eden Di­yo­bend eko­lün­den ge­li­yor ol­ma­sı, üze­rin­de ay­rı­ca du­rul­ma­sı ge­re­ken son de­re­ce önem­li bir nok­ta­dır. (Hiç şüp­he­siz ay­nı va­kı­a Ana­do­lu­’da­ki İs­tik­lal Mü­ca­de­le­si­’nin lo­ko­mo­ti­fi du­ru­mun­da­ki kad­ro için de ge­çer­li­dir.)

Bu nok­ta­da Müs­lü­man Hin­dis­tan hal­kı­nın, Mu­ham­med Ka­sım en-Nâ­no­te­vî, Mu­ham­med Ya’­kûb en-Nâ­no­te­vî, Mu­ham­med Re­fî­’ gi­bi ule­ma ön­der­li­ğin­de Os­man­lı-Rus har­bi sü­re­cin­de “Hi­la­fet mer­ke­zi teh­dit al­tın­da­” di­ye­rek or­ga­ni­ze ol­du­ğu­nu ve “az ve­ren can­dan, çok ve­ren mal­da­n” mi­sa­li el­le­rin­de-avuç­la­rın­da ne var­sa top­la­yıp İs­tan­bu­l’­a gön­der­di­ği­ni ha­tır­la­ya­lım. Ke­za Hi­la­fe­t’­in mu­ha­fa­za­sı için Hin­dis­ta­n’­da or­ga­ni­ze edi­len Hi­la­fet ha­re­ke­ti ve onun ku­rum­sal ze­mi­ni olan Hi­la­fet Ko­mi­te­si­’nin gay­ret­le­ri­ni de unut­ma­mak ge­re­kir. Bu ko­mi­te, hi­la­fe­tin kal­dı­rıl­ma­sı gün­de­me gel­di­ğin­de, bu­nu ön­le­mek için İn­gil­te­re baş­ta ol­mak üze­re Av­ru­pa ül­ke­le­rin­de ay­lar­ca dip­lo­ma­tik gi­ri­şim­ler­de bu­lun­muş­tu. Yi­ne bu ko­mi­te ara­cı­lı­ğıy­la Ana­do­lu­’ya 375.000 Ru­pi ci­va­rın­da mad­dî des­tek sağ­lan­dı­ğı­nı da kay­de­de­lim.

Hin­dis­tan Müs­lü­man­la­rı­nın Os­man­lı ve Hi­la­fet me­se­le­si ko­nu­sun­da­ki yük­sek has­sa­si­ye­ti hiç şüp­he­siz bu­ra­da zik­ret­ti­ğim tür­den sı­nır­lı gi­ri­şim­ler­den iba­ret kal­ma­mış­tır. Ko­nu hak­kın­da de­tay­lı bil­gi edin­mek is­te­yen­ler, il­gi­li ça­lış­ma­la­ra bak­ma­lı­dır.1

Yazının devamı için: http://www.gazetevahdet.com/islam-sairi-ikbal-1250yy.htm