Hasan Bülent Kahraman'dan: Üç Çanakkale...
Çanakkale'yi anıyoruz. 'Destan' kısmından başlayayım. Destan bir olayın anlatımıdır.
Abartma vardır içinde, süslemeler ve kayırmalar, ama son kertede gerçekle iç içedir. Toplumsal belleğe ait bir anlatıdır.
Ortak kabuldedir, kuşaktan kuşağa aktarılır. 19. yüzyılda apayrı bir anlam kazandı.
Artık Homeros destanı değildi yazılanlar, toplumsal kimliğin kurucusu olan, bir halkın 'öz' yapısını anlatan, tanımlayan metinlerdi.
'Yeni' destanların 'yapıntı' kısmı özgünlük kısmından fazlaydı. Uluslaşma sürecindeki her millet ya eski bir destanını keşfediyordu ya da eski görüntüsü vererek bir ulusal destan yazıyordu. Bizde ikisi de oldu. Kızıl Elma, Bozkurt, Ergenekon biraz 'yeniden keşfedildi', biraz yazıldı. Aynı şekilde Şeyh Edebali anlatıları, Osmanlı kuruluş destanları kaleme alınıp ortalığa saçıldı.
Çanakkale Savaşı bu aşamada yaşandı. İttihat ve Terakki çok gecikmiş bir 'ulusal kimlik' bulma, inşa etme dönemiydi.
Yaşanan 1. Dünya Savaşı bu 'hercümerç' içinde cereyan ediyordu. Bir imparatorluk batıyor, direnmenin aracı ulusal kimlik oluyordu.
Belki yavaş yavaş ama kararlı bir şekilde. 1912 faciası yaşanmış, Balkanlar çöküp, göçüp İstanbul'a boşalmıştı, 'yurt' kavramı ilk kez fark ediliyor, İmparatorluk 'vatan'a dönüşüyordu. 'Kurtarıcılık' ve 'kurtuluş' kavramıyla bu ölçekte ilk kez karşı karşıya gelindi. Yönetim/ iktidar bu maksatla Çanakkale'yi kullanabildiği kadar kullandı.
Devamı için: http://www.sabah.com.tr/yazarlar/kahraman/2015/03/20/uc-canakkale
