Hece Yayınlarıʼndan Yeni Kitaplar (Eylül - Ekim)
BABÜRLÜLERİN O BELDESİ
Hint Muhitinde Fars Edebiyatı
SUNIL SHARMA
Türkçesi: Aykut Mustak
Bir imparatorluğun varlığı yalnızca siyasi tarihiyle değil, şairlerinin dizelerinde, şehirlerinin tasvirlerinde ve bahçelerinin estetiğinde de hayat bulur. Babürlüler, Hindistan'da yalnızca büyük bir siyasi güç kurmakla kalmamış; Fars edebiyatının Hint coğrafyasıyla buluştuğu, farklı dil ve geleneklerin iç içe geçtiği zengin bir kültür dünyası da meydana getirmiştir.
Sunil Sharma, Babürlülerin O Beldesi adlı eserinde, 16. ve 17. yüzyıllarda Babürlü muhitinde gelişen Fars edebî kültürünü şairler, hamiler, şehirler ve mekânlar üzerinden inceliyor. Agra, Delhi ve Lahor'un edebî çevrelerinden Keşmir'in cennet tasavvuruyla özdeşleşen bahçelerine uzanan bu inceleme, şiirin yalnızca estetik bir ifade biçimi değil, aynı zamanda toplumsal ilişkileri, kültürel kimlikleri ve imparatorluk tahayyülünü şekillendiren bir unsur olduğunu ortaya koyuyor. Klasik Fars şiirinin imgelerinin Hint coğrafyasında nasıl yeni anlamlar kazandığını gösteren yazar, Babürlülerin kültürel dünyasını İran, Orta Asya ve Osmanlı topraklarıyla ilişkileri içinde ele alıyor. Böylece edebiyat, sanat, tarih ve mekân arasındaki bağları görünür kılarken, farklı geleneklerin karşılaşmasından doğan özgün bir edebî birikimin izini sürüyor.
Babürlülerin O Beldesi, okuru imparatorluğun can evine, siyaset ceketinin altında estetik gömleğini yakından teşhise davet ediyor.
ÇİN'DE İSLAM
JAMES D. FRANKEL
Türkçesi: Sema Gökenç Gülez
İslam'ın Çin'deki varlığı, iki köklü medeniyet arasında yüzyıllar boyunca gelişen karşılaşma, etkileşim ve kültürel alışverişin önemli bir parçasıdır. İpek Yolları boyunca hareket eden tüccarlar, âlimler ve seyyahlar aracılığıyla Çin'e ulaşan İslam, zaman içerisinde bu coğrafyanın dinî ve kültürel çeşitliliği içinde kendine özgü bir yer edinmiştir. Çin'de Müslüman toplulukların tarihi, dinî geleneklerin farklı kültürel çevrelerle etkileşimini, kimlik ve aidiyet biçimlerinin dönüşümünü ve toplumsal uyum süreçlerini anlamak açısından zengin bir tarihsel birikim sunmaktadır.
James D. Frankel, Çin'de İslam adlı eserinde, İslam'ın Çin'e ulaşmasından günümüze kadar uzanan tarihsel süreci kapsamlı bir bakış açısıyla ele alıyor. Çin hanedanları dönemindeki ilk Müslüman topluluklardan imparatorluk sonrasında şekillenen toplumsal ve siyasi dönüşümlere, din ve devlet ilişkilerinden günümüz Çin'inde Müslüman toplulukların deneyimlerine kadar uzanan geniş bir çerçeve sunuyor. Hui ve Uygur toplulukları başta olmak üzere Çinli Müslümanların tarihsel gelişimini, dinî geleneklerini, kültürel özelliklerini ve toplumsal ilişkilerini incelerken, Çinli ve Müslüman kimliklerinin tarihsel süreçte nasıl şekillendiğini ve birbirleriyle nasıl etkileşim içinde olduğunu ortaya koyuyor.
Tarihsel anlatıyı dinî, kültürel ve siyasi çözümlemelerle bir araya getiren Frankel, Çin ile İslam dünyası arasındaki ilişkilerin tarihsel derinliğine ve günümüzdeki önemine de dikkat çekiyor. Eser, Çin'de İslam'ın tarihini yalnızca dinî bir geleneğin gelişimi açısından değil, aynı zamanda medeniyetler arası etkileşim, kültürel çeşitlilik ve toplumsal değişim perspektiflerinden değerlendirme imkânı sunuyor.
Çin'de İslam, dinler tarihi, Çin araştırmaları ve uluslararası ilişkiler alanlarına ilgi duyan okurları, Çin ile İslam dünyasının yüzyıllar boyunca gelişen ilişkilerini ve bu etkileşimin ortaya çıkardığı zengin tarihsel ve kültürel birikimi keşfetmeye davet ediyor.
HİNDUSTAN'IN KAYBI HİNDİSTAN'IN İCADI
MANAN AHMED ASIF
Türkçesi: Sel Erensal
Bir coğrafyanın adı değiştiğinde, onun tarihi de değişir mi? Bir ülkenin geçmişi, yalnızca toprakların ele geçirilmesiyle değil, o topraklara ilişkin bilginin yeniden üretilmesiyle de sömürgeleştirilebilir mi?
Manan Ahmed Asif, Hindustan'ın Kaybı, Hindistan'ın İcadı adlı eserinde, Güney Asya'nın tarihine ilişkin yerleşik kabulleri sorgulayarak bu soruların izini sürüyor. Yüzyıllar boyunca farklı dinlerin, dillerin ve toplulukların bir arada yaşadığı bir coğrafyayı ifade eden Hindustan kavramının nasıl tarihsel hafızadan silindiğini ve onun yerini sömürgeci bilgi üretiminin şekillendirdiği Hindistan tasavvurunun nasıl aldığını inceliyor.
Arapça, Farsça ve Sanskritçe tarihsel kaynaklardan sömürge dönemi arşivlerine uzanan kapsamlı bir incelemeyle Asif, Hindustan'ın yalnızca coğrafi bir adlandırma değil, kendine özgü bir tarih, toplum ve siyasi aidiyet anlayışı olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle Firişte'nin tarih yazıcılığı ile bu mirasın Avrupalı oryantalistler tarafından yeniden yorumlanmasına odaklanarak sömürgeciliğin yalnızca siyasi ve ekonomik bir hâkimiyet biçimi olmadığını, aynı zamanda geçmişi tanımlama ve tarihsel hafızayı biçimlendirme gücüne dayandığını gösteriyor.
Hindustan'ın unutuluşunu Hindistan'ın icadıyla birlikte ele alan eser, sömürgeci tarih yazımının Hindu ve Müslüman topluluklar arasında kurduğu ayrımların modern ulusal kimliklerin oluşumundaki etkilerini de tartışmaya açıyor. Böylece geçmişin nasıl anlatıldığı kadar, hangi geçmişlerin görünmez kılındığını da sorguluyor.
Hindustan'ın Kaybı, Hindistan'ın İcadı, tarih yazımı, sömürgecilik, kimlik ve kolektif hafıza üzerine düşündüren; Güney Asya'nın geçmişini alışılmış anlatıların ötesinde yeniden okumaya davet eden önemli bir çalışma.
BEN HAŞMET BEY İYİYİM
MEHMET AYCI
Uyanıp bakıyor kulaklarına
Ulumaya çalışıyor, kurt değil
Gülüyor Haşmet'e dünyanın kurdu
-Rüya olduğunu nerden bilsinler?
Silkinip bakıyor kanatlarına
Bir minare boyu yükselemiyor
Göz kırpıyor yüksek uçan kartallar
-Rüya olduğunu nerden bilsinler?
Hayretle bakıyor ayaklarına
Kişnemeye çalışıyor boşuna
Toynak sürtüyorlar Arap atları
-Rüya olduğunu nerden bilsinler?
BALİNA KİTABI
MEHMET AYCI
Sömürgecilik balina avcılığıyla başladı. Dünya, balina yağı çıkarmak isteyen Avrupalıların hırsı ve iştahıyla bir sömürü nesnesine dönüştü. Sanayi Devrimi balina cesetlerini "çiğneyerek" gerçekleşti. Hükümranlık anlayışı balina avcılığı ile kendisini güncelledi. Üzerinde güneş batmayan Britanya İmparatorluğu balina avcılığı motivasyonuyla doğdu. Eski Ahit'teki Leviathan, sömürgeci devletlerin şahsiyetinde canlanarak dünyanın dengesini alt üst etti. Balina dünya tarihini değiştirmekle kalmadı, üretim tüketim ilişkilerini ve modern insanın gündelik hayatını da belirledi. Balinaların nesli tükenme noktasına geldi. Elinizdeki kitap sadece okyanus ekosisteminin değil dünya ekosisteminin de denge sağlayıcısı olan balinaların ruhuna bir saygı duruşu olarak kaleme alınmanın yanında, her yönüyle Türkçede balinalara dair yazılan tek kitap olma iddiasını taşıyor.
BAKMAK İSTEMEDİĞİN YERDE KALIR GÖZLERİN
RÜVEYDA DURMAZ KILIÇ
İnsan, başına gelenlerden mi ibarettir, yoksa beklemekten yorgun düştüklerinden mi? Bir isim kader olabilir mi? Sevgi, muhatabını olduğu hâliyle bırakabilir mi? Geçmiş gerçekten geçmişte mi kalır, yoksa insanın bedeninde, hafızasında, korkularında ve seçimlerinde başka biçimlerde yaşamayı mı sürdürür? İlk öykü kitabıyla edebiyat dünyamıza etkileyici bir giriş yapan Rüveyda Durmaz Kılıç, bu soruların peşine düşerken insanla hayat arasına çekilen bütün sınırları tartışmaya açıyor.
Kılıç'ın öykülerinde gündelik hayatla metafizik yan yana yürür. Pazar yerleri, hastane odaları, eski evler, mezarlıklar, tarihî yapılar ve çocukluk bahçeleri; mitlerin, kutsal anlatıların, masalların ve insanın kadim korkularının ansızın içeri girebildiği eşiklere dönüşür. Titiz imge düzeni, iç konuşmalar, alegorik kırılmalar ve yer yer ironinin getirdiği mesafeyle kurulan öykülerde düşünce, anlatının önüne geçmez, aksine anlatının içinde biçim kazanır. İç monolog, bilinç akışı, dramatik diyalog, alegori, çok katmanlı simgeler ve zamanlar arasında gidip gelen anlatı yapıları, öykülerin ne anlattığı kadar nasıl düşündüğünü de belirler. Öyküler kimi yerde bir münacata kimi yerde zihinsel bir kazıya kimi yerde ise ironik bir hesaplaşmaya dönüşür. Bu anlatısal hareketlilik, yerleşik anlamları da sürekli yerinden eder: Aşk sahip olmaya, iyilik hükmetmeye, güzellik yaralanmaya, kök ise kader sanılmaya başladığı anda öyküler okuru yeni sorularla baş başa bırakır.
TAGOR ÖYKÜLERİ -RABİNDRANATH TAGOR
Derleyip Çeviren: Celal Soydan
Rabindranath Tagor'un öykülerinde hayat bütün çelişkileriyle soluk alır. Sevginin yanı başında gurur, merhametin gölgesinde bencillik, umudun ardında korku belirir. Geleneklerin çizdiği sınırlar ile gönlün aşmak istediği mesafeler arasında kaderler şekillenir. Tagor, sıradan görünen yaşayışların içinden büyük sorular çıkarırken tabiatı da anlatının sessiz bir şahidine dönüştürür. Nehirlerin akışı, gecenin ürpertisi, bir bakışın hüznü, insan ruhunda karşılığını bulur.
Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazarın öyküleri, uzak bir coğrafyanın hayatını anlatırken bize kendi dünyamızın kapılarını aralar. Her öykü, okuru başkalarının yazgısına biraz daha yaklaştırır; merakın, hayretin ve şefkatin eşliğinde insan olmanın türlü hâllerini yeniden düşünmeye çağırır. Tagor'un anlattığı hayatlar, son cümlenin ardından da içimizde yaşamaya devam eder; kimi zaman eski bir hatırada kimi zaman derin bir sessizlikte kimi zaman da kendimize sormaktan çekindiğimiz bir soruda...
