Hüseyin Çolak: Şairi Çağıran Şiir
Her şiir şairinin ayak sesidir. O ses el yordamıyla da olsa sizi şairine götürür. İyi şiir şairinden söz ettirendir. Şiirinden söz eden şairden çok şairinden söz ettiren şiir makbuldür. Sözcüklerle resim çizmektir şiir. Öyle bir resimdir ki o, kokuyu da hissederseniz renk ve ahengi de. Kuram yükü ve eylem yorgunluğu sinmemiş şiirlerde bu duyguyu hissetmek zordur.
Şiirden şaire ulaşma yolu, şairden şiire varış yolundan daha kısa ve kolaydır diye düşünenlerdenim. Amacım şiir ile şahsiyet arasındaki ilintiyi irdelemekten çok şiir-şair ilişkisinin mürettep/dizili metinlere etkisinin belirleyici konumuna dikkat çekmek. Şair mi şiirden doğar, şiir mi şairden doğar sorusunun cevabına ulaşmak adına usul-vusul hiyerarşisini tartışmaya açmak değil niyetim.
Haddini bilen şair olamaz demekle şair haddini bilendir iddiası arasında sıkışıp kalmak mıdır şairlik? Şiir bir karakter meselesidir. Şiirin akışı ve karakteristiği şairin ruh dünyasını yansıtır. Irmağın akışı coğrafya ile ne kadar ilgili ise şiirin akışı da şairinin karakter yapısı ile o kadar ilgilidir.
Şiir durağan değildir ama her yatağın da ırmağı değildir. Irmağına ve yatağına yabancı bir şiir köksüzdür. Değişim güzeldir ama her değişimin tedavülde bir karşılığı yoktur. Şiirdeki değişim, şairdeki dönüşümün tam karşılığı olmamakla birlikte şairdeki eş güdümlü düşünsel dalgalanmaların şiirine yansıması yadsınamaz.
Sezai Karakoç’tan devrimci şair, İsmet Özel’den derviş şair çıkaramazsınız. Karakoç’ta devrimcilik, Özel’de dervişlik yoktur demiyorum ama öne çıkan belirgin vasıfları bu değildir. Karakoç şiiri içe dönüktür, uhrevidir, dervişanedir, dervişçedir. Özel şiiri ise devrimcidir, dünyevidir, dışa dönüktür. Protest bir şiirdir, onun Münacat’ı bile bu özelliğinden payını fazlasıyla alır.
“Bu yaşa erdirdin beni, gençtim almadın canımı
ölmedim genç olarak”
Bazen şiir şaire çağırır sizi, bazen şair şiire. Şairin karakter kodlarını; kullandığı imgelerin kıta sahanlığında, tercih ettiği metaforların gölgesinde, hizaya dizdiği dizelerinin izleğinde bulabilirsiniz. Bahse konu şiirin devamındaki şu dizeler, İsmet Özel’in seciye atlasının merkez noktasına bizi doğrudan götürür. İç sesi, bıçkın derviş-bıkkın devrimci değer aralığında seyreden şair özenle seçtiği mantık önermeleri ile de bunu dizelerine yansıtır.
“Hata yapmak
fırsatını Adem’e veren sendin
bilmedim onun talihinden ne kadar düştü bana”
Yine aynı şiirin final dizelerinde, münacat formunun sınırları zorlanarak şairine dair filtresiz bir portrenin yumuşak dokunuşlardan uzak kavislerle örgülendiğine tanık oluruz. Özellikle şu dizeler, geleneksel yakarış ruhunun tercih edilen izlekte daha doğrudan taleplere dönüştüğünün kanıtıdır.
“Şimdi tekrar ne yapsam dedirtme bana yarabbi
taşınacak suyu göster, kırılacak odunu
kaldı bu silinmez yaşamak suçu üzerimde
bileyim hangi suyun sakasıyım ya rabbelalemin
tütmesi gereken ocak nerde?”
Sezai Karakoç; “Sana geldim ayaklarına kapanmaya geldim/Af dilemeye geldim affa layık olmasam da/Uzatma dünya sürgünümü benim” dizeleri ile vurur okuyucuyu münacat formundaki Sürgün Ülkeden Başkentler Başkentine adlı şiirinde.
“Ey ipeklere yumuşaklık bağışlayan merhametin kalbi
Sevgili
En sevgili
Ey sevgili
Uzatma dünya sürgünümü benim”
Vatanını özleyen düzensiz göçmen gibidir o. İpeği, yumuşaklığı, bağışlamayı ve merhameti aynı dizenin gurbet ocağında pişiren şair; sevgiliye visali önceler, dünyada oluşunu sevgiliye ittisalin manisi, ondan fasl ve infisali ise sebebi olarak görür. Şair paltosu omuzlarındayken bile ona derviş hırkasını giydiren de bu derviş meşrepliktir.
