İsmail Kıllıoğlu'dan: Edebiyat Ortamı'ndan Kitaplar

ÜRETİMİ insanın insan olma serüveninde doğal ve temel bir etkinlik olarak görmeyen bir sistemde, tüketim kaçınılmaz olarak onun kendini göstermesinde göreceli bir amaca dönüşür. Ama insan, göreceli de olsa bu amacı gerçekleştirmede, bir özne olma algısı taşısa da, sonuçta sadece tüketimin işleyişinde bir araçtır. Burada söz konusu olan, salt üretim tüketim ilişkisinin çelişik ya da çatışıklığı şeklinde değerlendirilmesi değildir. Nitekim Marx, üretim ve tüketimi karşıt iki olgu ya da etkinlik şeklinde tanımlayarak değerlendirdiği için, yeni bir durum olarak ortaya çıkan “sanayileşme” olayını ve yol açtığı gelişmeleri bu bağlamda açıklamaya çalışmıştı. Gerçekten tüketim ve türevlerini temel alarak yaptığı sistem (kapitalizm) ve toplum (iktisadi, siyasi, hukuki, ahlaki ve dini yönleriyle) çözümlemesi, olgular çerçevesinde önemliydi. Ne var ki, insanın insan olarak varlık olma olgusu, aslında ciddi bir ihmal şeklinde geri planda durur. Belki de “ideoloji” kavramına bundan dolayı başvurmak gereği duymuştur.

 Oysa insanın insan olma olgusuyla içten ilişkili olan etkinlik üretim olarak nitelendirdiğimiz etkinliktir ve tüketim bir olgu olarak bunun bir karşıtı şeklinde değerlendirilemez. Kuşkusuz tüketim de bir insani etkinliktir. Ancak insan tüketim etkinliğini ne kadar arttırsa, yoğunlaştırsa, genişletse ve çeşitlendirse de, varlığının bir göstergesi olarak ona kalıcılık niteliği yükleyemez. Kaldı ki, tüketim, sadece eylem olarak bir başka öznenin üretimiyle gerçeklik kazanabilmektedir. İnsanın insan olma olgusunu kavramada üretkenliğinin, çalışmasının ya da emeğin işaret edilerek vurgulanması başlı başına anlamlıdır.

 İnsanın üretkenliğini bilme, düşünme ve duyma öz yetileri temelinde tanımlamak istediğimizde bilim, felsefe ve sanat-edebiyat olarak nitelendiriyoruz. Gerçekten bilim, felsefe, sanat-edebiyat üretimi, bizzat insanın kendisinden başlayarak toplum ve türevlerini ya da bağlılıklarını (din, ahlak, hukuk, kültür, devlet vb), doğa, evren ve Tanrı kavrayış ve duyuşunu açığa çıkarır, gerçeklik olarak güncelleştirir, eylemlileştirir. Üretimi, salt iktisat alanına inhisar ettirmek, insanın insan olma olgusunun tezahürü olan üretkenliğini sınırlandırmak, dahası onu meta yapıcı (homo faber) bir canlı nesne düzeyine indirmek, demektir.

Devamı için: http://www.milligazete.com.tr/koseyazisi/Edebiyat_Ortamindan_Kitaplar/23556#.VOSFLfmsVpt