Mona İslam'dan: Eski Çağdan Günümüze Bilgi İnsan İlişkisi

Aristoteles’in Metafizik adlı eserini çalışıyorum. Eskiçağın bilgesi bize bugün unutulmaya yüz tutmuş bir şeyden haber veriyor. Bilginin lizatihi(kendi için) değeri. Yani kendisi için istenilen kendisinden başka hedef olmayan bilgi. Zira Aristoteles’e göre bir şey başka bir şey için istenildiğinde, yani onun aracı ise, otomatik olarak o şeyin altında kabul edilmiş sayılır. Hedef, gaye ne ise o araçtan üstündür. Öyle bir bilgiden söz ediyor ki üstünde bir başka hedef bulunmuyor. O kendisi için isteniyor. Bu yüzden en yüce ilim, hikmet adını alıyor.

Metafizik’in başından sonuna dek Aristoteles’in temel amacı bilgelik adına en layık olan bilgi formunu elde etmektir. Aristoteles kendi arzusunu tüm insanlığın bir arzusu olarak tümel bir önermeye taşır ve şöyle der: Bilme arzusu insanda doğuştandır.

A kitabının giriş bölümü bilginin tasnifiyle başlar. En alt kategori duyuların bilgisidir. Aristoteles duyuları kullanmadan aldığımız zevki de bu bilme arzusuna bağlar. Bilmek isteriz ve duyular bize bilgi sunar bu yüzden duyularımızı severiz. Onları kaybetmek istemeyiz çünkü bu bir bilme imkanını yitirmek anlamına gelir. Duyuların verdiği bilgi hayvanlarda da vardır. Duyularına hafızanın eşlik ettiği hayvanlar biraz daha öğrenme yetisine sahiptirler. Bu insanda da böyledir. Hafıza duyuların elde ettiği bilgiyi toplar, kaydeder, tekrar lazım olduğunda bize o bilgiyi sunar. Böylece elde ettiğimiz şeye ‘deney’ denir. Burada Aristoteles bugün kullandığımız anlamda ‘deney’ kavramından ziyade ‘deneyim/tecrübe’ manasını kast etmektedir. Bu anlamda deney, aynı cinsten bir ilaçla pek çok kişinin bir hastalığına şifa bulma halinde ortaya çıkan, bu ilaç bu hastalığa iyi geliyor tecrübesidir. Bu deneyin bilgisidir. 

Yazının devamı için: http://kulturgundemi.com/mona-islam/eski-cagdan-gunumuze-bilgi-insan-iliskisi-yazi-7869