Muhammet Enes Kala: Mehmed Âkif ve Abdulfettah Raûf Bugün Bize Ne Söyler?
Zaman, kervanını ıssız ve ebedî bir hatırlayışın mihrâbına sürerken yirminci asrın başındaki o çetin fecir vaktinin iki âbidevî rûhu, istikbâlin mahzûn ufuklarından bugünün yorgun iklimine doğru keskin ve uyarıcı nidâsını üflemeye devam ediyor. Babası Rumeli’nin o kadîm Evlâd-ı Fâtihân diyârından, vâlidesi kutlu Türkistan’ın mümbit topraklarından gelen, kendisi ise rûhunu Anadolu’nun asil potasında eritip ete kemiğe büründüren Mehmed Âkif, aramızdan ayrılışının doksanıncı yılında anılıyor. Sınırların cetvellerle çizilmediği, gönüllerinse kıtalar aşan bir sevdâ coğrafyasıyla kucaklaştığı o muazzam üçlü hakîkat coğrafyasında, Balkanlar’ın mânevî mîmârlarından, hayâtı ve eserleriyle bir istiklâl meşalesi yakan Abdulfettah Raûf Efendi de aynı fecre omuz veriyor. 1910 yılında doğup 1963’ün baharında rûhunu teslim eden Abdulfettah Raûf, Balkan rüzgârlarının sarsıldığı, Osmanlı’nın metin kollarının çekildiği o mahzûn demlerde, koca bir medeniyetin sancısını yüreğinde taşıyan sarsılmaz bir îman burcu olmuştu. Onlar, yalnızca birer coğrafya parçası üzerinde nefes alıp vermediler kuşkusuz, coğrafyaların okyanusuna nazîre yaparcasına, insanlık âlemini çağları aşan mukaddes çağrılarıyla dalgalandıran derin ve engin birer mâneviyât ummânı olarak, cemiyeti hem arındırma hem de ona nizâm verme gâyesiyle âdetâ hayâtlarını adadılar.
Bugün, bu iki mütefekkir şâirin kandilinden süzülen nûru kuşanarak onların sedâsına kulak verdiğimizde, bizi sarıp sarmalayan birinci hakîkat bizzat vatan mefhûmunun o ulvî mâhiyetinde tecellî eder. Onlar, vatanı sâdece üzerinde yürünen kara parçasından, haritalara iliştirilmiş cansız hudut çizgilerinden ibâret görmediler; vatanı zeminin, zamanın ve zihnin nitelikli ortak varoluşuyla inşâ edilen mukaddes medeniyet yurdu olarak idrâk ettiler. Zeminle vatan için olmazsa olmaz o kara parçasını, zamanla bin yılı aşan ortak târihin omuzlardaki mesûliyetini, zihinle ise ülkü, dâvâ, hâfıza ve gâyenin çelikten idrâk ve irâdesini yekpâre kıldılar. Bu üçlü mukaddes ittifâkı hem eserleriyle hem de şahsiyetleriyle haykırdılar.
Bu kutlu yürüyüşün ikinci merhalesi, îman ve teslimiyetin asla dünyâdan el etek çekmek, köşeye çekilip beklemek olmadığını, bilâkis Hak, halk ve adâlet yolunda ağır ama mukaddes bir mesûliyet üstlenmek olduğunu beyân eder. Onlara göre akıl, Cenâb-ı Hakk’ın insanoğluna bahşettiği en azîz nimettir, lâkin o cevheri kullanmayanlar için bir külfet, hatta bir zillet vesîlesidir de. Aklı fıtrat üzere ve hikmetle işletmek başlı başına bir ibâdettir, bu ibâdetin asıl temizlik şartı ise güzel ahlâktır. Hakikî îman ile kâmil teslimiyet, insanı ancak bu ulvî mesûliyete râm edebilir.
Üçüncü basamaktaysa çökmekte olan bir medeniyetin ihtişâmıyla sâdece tesellî bulmanın ve geçmişin altın varaklı sayfalarıyla övünmenin kifâyetsizliği yüzümüze çarpılır. Onlar, eserleriyle bize yeniden dirilişin yalnızca köklü bir ilhâmla mümkün olabileceğini, bugünün sızılı emeğinden doğacak tâze bir başakla yükselebileceğini anlattılar. Toplumun sırtına hançer gibi saplanan cehâlet, rehâvet ve sefâhat hastalıklarını parmakla gösterip, fertten topluma uzanan o engin mücâdelede îman, akıl ve irâde kılıcını nasıl kuşanacağımızın yollarını gösterdiler.
Dördüncü olarak, müstakbel nesillerin kudretli istikbâli için insana yatırım yapmanın hayâtî bir zarûret olduğunu dile getirdiler. Bir cemiyeti zaferden zafere taşıyan yegâne hazine, taş binalar veya ham maddelerden öte yetişmiş insan malzemesi ve vicdân stoğudur. Mehmed Âkif’in o ezelî ve ebedî haykırışı Âsım’da safhasını bulan, îmanlı, meziyetli, fazîletli bir gençlik ideali; diğer tarafta ise Ataullah Efendi’nin kurduğu ve Fettah Efendi’nin baş müderrislik zırhıyla ilim ve irfânla donattığı Meddah Medresesi’nin varlık gâyesiyle birebir örtüşüyordu; Balkanlar’ın ve ümmetin bağrına “iyi insan” yetiştirmek.
Nihâyetinde beşinci mühim esas olarak her iki mütefekkir nazarında da şiir ve fikriyât, ferdin ve cemiyetin idrâk, vicdân, irâde ile his yetilerini uyandırmanın ve harekete geçirmenin en tesirli vâsıtasıydı. Onlara göre edebiyat, hakîkate şâhitlik etmek, adâleti ve hakkı omuzlayıp en yüksek zirveye kaldırmakla mükellefti. Sanatı sanat için, ilmi ise yalnızca merâkı tatmin eden kısır bir alan olarak gören anlayışı reddederek, her iki sahayı da ilâhî hakîkatin ve mutlak adâletin hizmetine adadılar.
Böylece Mehmed Âkif ile Abdulfettah Raûf; coğrafî sınırların ötesine taşan derinlikleri, cehâlet ve rehâvete karşı kuşanılan entelektüel dirençleri ve insana yatırım yapmayı şiâr edinen maarif dâvâlarıyla, bugün bizlere silinmez bir sorumluluk mîrası bıraktılar. Onların işâret ettiği zemin, zaman ve zihin bütünlüğünü kavramak; aklı güzel ahlâkla mezcederek ahlâkî ve ilmî bir nizâm kurmak, bugünün savrulmalarına karşı en sağlam sığınak olacaktır. Bu iki âbidevî şahsiyetin bıraktığı ilhâm, geçmişin hâtırasından ibâret kalmayıp, geleceği inşâ edecek irâdenin ve îmanlı gençliğin asıl pusulası olmaya devam edecektir.
