Nuh Uçgan'dan İran'ın Siyasal Dönüşümüne Dair Üç Kitap

Türkiye Yazarlar Birliği Bolu Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Dr. Nuh Uçgan'ın üç ciltten oluşan İran kitabı Vadi Yayınları tarafından neşredildi. Mevcut İran devletini "seküler teokrasiye dayalı bir güvenlik devleti" olarak tanımlayan yazar, bu sonucun üç tarihsel aşamada meydana geldiğini iddia ediyor.
Yazar, bu aşamaları Humeynizm I, II ve III şeklinde üç ayrı kitap olarak tasarlayarak ilkinde Humeynizm'in tarihsel arka planını ve bu bağlamda hem uluslararası hem de toplumsal dinamikleri "Devrim Öncesi İran'da Devlet Oluşumu" başlığıyla okuyucuya sunuyor. Burada yazar sömürgeci uluslararası müdahale, buna karşı devletin sömürgeci modernleşme tepkisi ve nihayet şii geleneğin bu iki gelişmeye meşruiyet krizi üretme dinamiklerini ele alyor.
1979 İran Devrimi'ni müstakil bir kitap olarak ele alan ikinci cilt ise söz konusu modernleşme süreci ile meşruiyet krizinin ortaya çıkış ve sonuçlanmasını konu ediniyor. Bu kitap da ilki gibi devrimi uluslararası- devlet - toplum kompleksi bağlamında ele alıyor. Bu tahlilde özellikle ABD'de Carter yönetimi, İran'da modernleşmenin radikalize olduğu 1963 Beyaz Devrim reform girişimi ve şii ve sol kitle siyasetinin birbirini beslemesiyle ortaya çıkan şii geleneğin radikalize olması süreçlerinin kesişmesine odaklanılıyor.
Nihayet çalışmanın en hacimli ve mihver cildi 1979 -2026 arası "İran İslam Cumhuriyeti Devlet Oluşumu"na ayrılmış durumdadır. Bu cilt sömürgeci modernleşmeye dayanan son iki asırlık meşruiyet krizinin bir sonucu olan 1979 İran Devrimi sonrası kurulan rejimi seküler teokrasi olarak tanımlamış, ayrıca devlet oluşum sürecinde yaşanan gelişmelerin bu rejimi bir güvenlik devleti olarak ortaya çıkardığını iddia etmiştir.Üçüncü cilt bir taraftan ilk ikisi gibi İslam Cumhuriyeti devlet oluşumunu uluslararası-devlet-toplum kompleksine dayandırıken, diğer taraftan ise ideoloji -pragmatizm sarkacında salınan yarım asırlık dış politikayı daha isabetli ve kullanışlı bir kavramsal zemine kavuşturduğunu iddia ediyor.


