Okyanus Okuryazarlığı Buluşmasında Dr. Alperen Furkan Taş’tan Dört Halka Vurgusu

DEHUKAM Uzman Araştırmacısı Dr. Alperen Furkan Taş, “Açılış Sunumu, Proje Tanıtımı ve Okyanus Okuryazarlığına Giriş” başlıklı sunumuyla katılımcılara okyanus okuryazarlığının temel çerçevesini anlattı.

Dr. Alperen Furkan Taş, sunumunda okyanus okuryazarlığının teorik, hukuki ve küresel boyutlarını ele alırken katılımcılarla etkileşimli bir soru-cevap yöntemi izledi. Okyanus okuryazarlığının yalnızca deniz ve okyanusların tanınmasıyla sınırlı olmadığını, insan ile okyanus arasındaki karşılıklı etkileşimin anlaşılmasını da kapsadığını vurguladı.

“Neden Deniz Okuryazarlığı Değil, Okyanus Okuryazarlığı?”

Sunumuna “Niye okyanus demişiz, niye deniz okuryazarlığı dememişiz?” sorusuyla başlayan Dr. Taş, Jules Verne’in Denizler Altında 20.000 Fersah adlı eserine atıfta bulundu.

Denizlerin birbirine bağlanarak okyanuslara ulaştığını belirten Taş, okyanus kavramının daha geniş ve küresel bir perspektifi ifade ettiğini dile getirdi. Karadeniz’den İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinden Marmara ve Ege’ye, oradan Akdeniz ve Atlas Okyanusu’na uzanan su bağlantılarına dikkat çekerek projenin denizleri de kapsayan küresel bir bakış açısıyla ele alındığını ifade etti.

Okyanus Okuryazarlığı: Karşılıklı Etkileşimi Anlamak

UNESCO’nun okyanus okuryazarlığı tanımına değinen Dr. Taş, kavramı “Okyanusun bizim üzerimizdeki etkisini ve bizim okyanus üzerindeki etkimizi anlamak” şeklinde açıkladı.

Ankara gibi denize kıyısı olmayan şehirlerde yaşayan insanların da okyanuslarla doğrudan ve dolaylı ilişki içinde bulunduğunu belirten Taş, su döngüsü, atmosfer, çevre, ticaret ve siyaset üzerinden bu ilişkinin sürdüğünü vurguladı.

Okyanusların su döngüsündeki rolüne dikkat çeken Taş, insanların soluduğu oksijenden yağışlara kadar pek çok doğal süreçte okyanusların etkili olduğunu ifade etti. Deniz ve okyanusların yalnızca kıyı şehirlerini değil, bütün dünyayı ilgilendiren bir mesele olduğunu belirtti.

Deniz Hukukçusu Perspektifinden Okyanus Okuryazarlığının Dört Halkası

Dr. Alperen Furkan Taş, okyanus okuryazarlığını bir deniz hukukçusu perspektifinden dört temel başlık altında ele aldı. Bu başlıkların deniz hukuku ve ticareti, mavi ekonomi, iklim değişikliği ve deniz yönetişimi olduğunu ifade etti.

Deniz Hukuku ve Ticareti: Deniz hukukunun devletlerin deniz alanlarındaki hak ve sorumluluklarını belirleyen önemli bir alan olduğunu vurgulayan Taş, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 92’sinin deniz taşımacılığı yoluyla gerçekleştirildiğine dikkat çekti. Deniz ticareti, seyir serbestisi, deniz kazaları ve devletlerin sorumluluklarının okyanus okuryazarlığının önemli boyutları arasında yer aldığını belirtti. Ege ve Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin ihtilafların da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Mavi Ekonomi: Okyanus ve denizlerin ekonomik hayat açısından sunduğu imkânları değerlendiren Taş, Norveç’i örnek gösterdi. Norveç’in 20. yüzyılda balıkçılık faaliyetlerine yaptığı yatırımlarla ekonomik refahını artırdığını belirten Taş, deniz kaynaklarının etkin kullanımının mavi ekonominin temelini oluşturduğunu dile getirdi.

İklim Değişikliği: Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi’ne değinen Taş, zirvenin “Mavi COP” olarak anılmasının okyanusların iklim değişikliğiyle mücadeledeki önemini ortaya koyduğunu ifade etti. Fiji örneği üzerinden deniz seviyesinin yükselmesinin ada ülkeleri için oluşturduğu tehditlere dikkat çekti. Deniz suyu sıcaklıklarındaki artışın deniz canlıları üzerindeki etkilerini de değerlendiren Taş, iklim değişikliğinin okyanuslardan bağımsız ele alınamayacağını vurguladı.

Deniz Yönetişimi: Okyanuslara ilişkin politikaların ve kararların kimler tarafından, hangi süreçlerle alındığının önemine değinen Taş, Birleşmiş Milletler başta olmak üzere uluslararası kuruluşların, devletlerin ve bilim insanlarının deniz yönetişiminde önemli roller üstlendiğini belirtti. Okyanusların daha yaşanabilir bir dünya için etkin biçimde yönetilmesinin gerekliliğine dikkat çekti.

Deniz Hukuku ve Uluslararası Deniz Alanları Üzerine Sorular

Sunumun ardından gerçekleştirilen soru-cevap bölümünde katılımcılar; Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin deniz ticaretine etkileri, uluslararası deniz hukuku, deniz alanlarının hukuki statüsü ve Türkiye’nin Ege ile Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin konularda sorular yöneltti.

Dr. Taş, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin deniz taşımacılığı, ticaret ve sigortacılık üzerindeki etkilerini değerlendirerek uluslararası deniz hukukunun bu tür krizlerdeki önemine dikkat çekti.

Katılımcıların iç sular, kara suları ve kıta sahanlığı gibi temel deniz hukuku kavramlarına ilişkin sorularını da yanıtlayan Taş, okyanus okuryazarlığının hukuki ve siyasi boyutlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Okyanus okuryazarlığının dört temel halkasına ilişkin değerlendirmelerin paylaşıldığı oturum, katılımcıların sorularının cevaplanmasıyla sona erdi.