Tevhid ve Değişim: Hakikatin Kaynağına Dönüş
Mahmut Celal Özmen yazdı...
Celaleddin Vatandaş'ın Tevhid ve Değişim adlı eseri, adından da anlaşılacağı üzere, İslâm düşüncesinin merkezinde yer alan tevhid kavramını yalnızca teorik bir inanç ilkesi olarak değil, insanın Allah'la, toplumla ve hayatla kurduğu ilişkinin tamamını belirleyen bir hakikat olarak ele alan kapsamlı bir çalışmadır. Kitabın temel meselesi, tevhidin zaman içerisinde nasıl anlam daralmasına uğradığı ve başlangıçta insanın bütün hayatını kuşatan "Lâ ilâhe illallâh" hakikatinin nasıl yalnızca Allah'ın varlığını kabul eden bir inanç cümlesine dönüştürüldüğüdür. Vatandaş'ın asıl dikkat çekmek istediği nokta, hakikatin değişmediği; fakat insanların hakikati anlama ve yaşama biçimlerinin değiştiğidir.
Kitabın merkezinde duran tevhid, Allah'ın varlığını kabul etmekten çok daha geniş bir anlam taşır. Tevhid, Allah'ı zâtı ve sıfatlarıyla tek bilmek, yalnızca O'na kulluk etmek ve hayatın bütün yönlerinde O'nun belirleyiciliğini kabul etmektir. Bu nedenle "Lâ ilâhe illallâh", yalnızca dile getirilen bir söz değil, insanın bütün varoluşunu yeniden düzenleyen bir çağrıdır. Hz. Yusuf'un zindan arkadaşlarına yaptığı konuşmanın eserin düşünsel omurgalarından biri hâline gelmesi de bu bakımdan anlamlıdır: "Hüküm yalnızca Allah'ındır" ifadesi, tevhidin inanç ile hayat arasında kurduğu köprüyü görünür kılar.
Vatandaş'ın eserindeki en güçlü yönlerden biri, tevhidi sadece soyut bir kelâm meselesi olmaktan çıkarıp gündelik hayatın içine yerleştirmesidir. Yazara göre Allah'ın varlığına inanmak, tek başına tevhidin bütününü oluşturmaz. Çünkü Mekke müşriklerinin de Allah'ın yaratıcı olduğunu bütünüyle inkâr etmedikleri Kur'an'daki ifadelerden anlaşılmaktadır. Öyleyse temel mesele, yalnızca "Allah var mı?" sorusuna verilen cevap değildir; "İnsan kime kulluk edecek, kimin hükmünü esas alacak ve hayatını hangi ölçülere göre yaşayacak?" sorularıdır. Bu yaklaşım, kitabın tevhidi Rubûbiyyet ve Ulûhiyyet boyutlarıyla birlikte değerlendirmesini mümkün kılar.
Eserin dikkat çekici bir diğer yönü, "değişim" kavramına yüklediği anlamdır. Vatandaş'a göre İslâm'ın temel hakikatleri vahyin kaynağında değişmemiştir. Kur'an, ilk nazil olduğu dönemde olduğu gibi korunmaktadır. Değişen, insanın vahiy karşısındaki konumu ve vahyi anlama biçimidir. Böylece kitap, İslâm düşüncesinin tarihini yalnızca mezheplerin, ekollerin veya siyasî ayrılıkların tarihi olarak değil, aynı zamanda anlamların dönüşümü üzerinden okumayı önerir. Bu bakımdan eser, okuyucuyu "İslâm nedir?" sorusundan önce "İslâm'ı hangi kaynaktan ve hangi ölçüyle anlıyoruz?" sorusuna yöneltir.
Devamı: https://www.kitaphaber.com.tr/tevhid-ve-degisim-hakikatin-kaynagina-donus-k8320.html
