Türkiye-Suriye ilişkileri Şam’da ortak hafıza ve edebiyat perspektifiyle ele alındı
Şam Üniversitesinde düzenlenen Türkiye-Suriye İlişkileri Uluslararası Kolokyumu’nda iki ülkenin tarihî, kültürel ve edebî bağları değerlendirildi.
Akademisyenleri, yazarları ve kültür insanlarını bir araya getiren programda ortak medeniyet mirası, dil, felsefe, göç ve toplumsal hafıza konuları öne çıktı.
Türkiye ile Suriye arasındaki tarihî ve kültürel ilişkiler, Şam’da düzenlenen uluslararası bir kolokyumda farklı disiplinlerin bakış açısıyla ele alındı. Kültür ve Turizm Bakanlığının destekleriyle Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ), Türkiye Yazarlar Birliği (TYB), Şam Üniversitesi ve Suriye Yazarlar Birliğinin iş birliğinde gerçekleştirilen “Türkiye-Suriye İlişkileri Uluslararası Kolokyumu”, iki ülkenin ortak medeniyet birikimini akademik ve kültürel zeminde buluşturdu.
Şam Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde gerçekleştirilen program, “Dil, Edebiyat, Tarih, Felsefe: Ortak İlim, Kültür ve Hafıza Mirası Üzerine Karşılaştırmalı Kolokyum” başlığı altında düzenlendi. Oturumlarda Anadolu ile Bilâdüşşam arasındaki tarihî bağlar, edebiyat ve düşünce geleneği, ortak sanat mirası ve toplumsal ilişkilerin geleceği değerlendirildi.
TÜRKİYE VE SURİYE ARASINDAKİ ORTAK MEDENİYET MİRASI VURGULANDI
Kolokyumun açış konuşmasını yapan ASBÜ Rektörü ve TYB Şeref Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin yalnızca coğrafi yakınlıkla açıklanamayacağını belirtti. İki toplumun ortak inançlar, değerler, edebiyat ve sanat tecrübeleriyle birbirine bağlı olduğunu vurgulayan Arıcan, İbnü’l-Arabî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Selahaddin Eyyûbî ve Sultan Baybars gibi tarihî şahsiyetlerin ortak medeniyetin önemli temsilcileri olduğunu ifade etti.
Şam’ın insanlık tarihinin ve ilim geleneğinin kadim merkezlerinden biri olduğuna dikkat çeken Arıcan, Anadolu ile Bilâdüşşam’ın tarih boyunca birbirini tamamlayan iki büyük kültür havzası olduğunu dile getirdi.
Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala da iki ülke arasındaki bağların yollar, insanlar, fikirler, inançlar ve diller aracılığıyla geliştiğini belirtti. İpek Yolu ve Hicaz güzergâhları gibi tarihî bağlantıların yanı sıra Türkçe ile Arapçanın yüzyıllar boyunca birbirini besleyerek zenginleştiğine işaret eden Kala, ortak edebî ve kültürel birikimin yeni kuşaklara aktarılmasının önemini vurguladı.
Şam Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmed el-Hıdır ile Şam Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Suriye Yazarlar Birliği Başkanı Prof. Dr. Ali el-Lahham da akademik ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi, ortak araştırmaların desteklenmesi ve düşünsel iş birliklerinin somut projelere dönüştürülmesi gerektiğini ifade etti.
FÂRÂBÎ VE İBNÜ’L-ARABÎ ÜZERİNDEN ŞAM-ANADOLU DÜŞÜNCE GELENEĞİ
Kolokyumun öne çıkan oturumlarından biri, Mehmet Sadık Gür’ün başkanlığında ve Mehmet Sıddık Yıldırım’ın çevirisiyle gerçekleştirilen “Felsefe ve Kültürel Yapı” başlıklı oturum oldu.
Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, “Bâbüssağîr’den Sâlihiyye’ye: Şam’ın İki Hakîmi Fârâbî ve İbnü’l-Arabî – Medîne-i Fâzıla’dan İnsân-ı Kâmil’e Hikmetin Şam-Anadolu Güzergâhı” başlıklı bildirisinde İslam düşünce tarihinin önemli isimleri Fârâbî ve İbnü’l-Arabî’nin düşünce mirasını ele aldı.
Fârâbî’nin “el-Medînetü’l-fâzıla” ve İbnü’l-Arabî’nin “Fusûsu’l-hikem” eserlerini Şam’da tamamlamalarının şehrin İslam düşüncesindeki konumunu göstermesi bakımından önem taşıdığını belirten Arıcan, iki düşünürün tasavvuf, ahlak ve siyaset düşüncesinin Anadolu’ya uzanan etkilerini değerlendirdi.
Arıcan, Sadreddin Konevî, Dâvûd-i Kayserî, Molla Fenârî, Nasîrüddîn Tûsî, Celâleddîn Devvânî ve Kınalızâde Ali Efendi gibi düşünürlerin bu tarihî düşünce köprüsünün oluşumundaki rolüne de dikkat çekti.
Oturumda Prof. Dr. Bekri Alâeddin, İbnü’l-Arabî’nin “Kitâbü’l-Câzib el-Gaybî ilâ el-Cânib el-Garbî” adlı eserini ortak hafıza çerçevesinde ele aldı. Prof. Dr. Muhammet Enes Kala ise Kınalızâde Ali Efendi’nin “Ahlâk-ı Alâî” adlı eserinin günümüz dünyası açısından taşıdığı anlamı değerlendirdi.
AHLÂK-I ALÂÎ’NİN GÜNÜMÜZ DÜNYASINA SÖYLEDİKLERİ
Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, Kınalızâde Ali Efendi’nin “Ahlâk-ı Alâî” eserinde ortaya koyduğu insan anlayışını günümüzün toplumsal ve siyasi sorunlarıyla ilişkilendirdi.
Kala, eserin insanı insanın yurdu ve dostu olarak gören yaklaşımıyla Thomas Hobbes’un “Leviathan” adlı eserinde öne çıkan insanın insanın kurdu olduğu düşüncesini karşılaştırdı. Bu iki yaklaşımın insan ilişkileri, ahlak ve toplum düzeni üzerine farklı sorular ortaya koyduğunu belirtti.
Küresel siyasetin yaşadığı krizlerin hikmet, adalet ve vicdan ihtiyacını daha görünür hâle getirdiğini ifade eden Kala, geçmişin düşünce mirasının günümüz insanına yeniden düşünme ve çözüm arama imkânı sunduğunu vurguladı.
Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Sadık Gür de İbnü’l-Arabî’nin tasavvufî düşüncesindeki dönüştürücü gücü ve Anadolu düşünce geleneğine etkileri üzerine değerlendirmelerde bulundu.
TARİHÎ BELGELER, BASIN VE TOPLUMSAL HAFIZA ELE ALINDI
Kolokyumun tarih ve sosyal yaşam oturumlarında Türkiye-Suriye ilişkilerinin geçmişten günümüze uzanan çok yönlü yapısı farklı araştırmalarla incelendi.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tarih Bölümünden Doç. Dr. Nuri Salık, “Emperyalizme Karşı Ortak Direniş: Millî Mücadele Döneminde Türk-Arap İş Birliği ve Türkiye-Suriye İlişkilerinin Tarihsel Temelleri (1919-1921)” başlıklı bildirisinde Millî Mücadele dönemindeki Türk-Arap iş birliğini ve ikili ilişkilerin tarihsel arka planını değerlendirdi.
Şam Üniversitesi Tarih Bölümü ve Arap Yazarlar Birliği mensubu Prof. Dr. Ammar en-Nehar, İbn Tolun es-Salihi’nin tarihî tanıklıklarını Şam ile İstanbul arasındaki medeniyet ilişkileri ve ortak hafıza bağlamında ele aldı.
Şam Üniversitesi Tarih Bölümünden Doç. Dr. Muhammed el-Haccî, 1865-1918 yılları arasında yayımlanan “Osmanlı Suriyesi Gazetesi” üzerinden basın tarihi ile kültürel hafıza arasındaki ilişkiyi inceledi.
Aynı bölümden ve Arap Yazarlar Birliğinden Doç. Dr. Rami ed-Dallali, Osmanlı döneminde Deyrizor’daki gelenek ve görenekleri ele alırken Prof. Dr. Semer Behlevan ise Halep ile Gaziantep arasındaki tarihî sosyal ilişkileri değerlendirdi.
Bu sunumlar, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca siyasi gelişmeler üzerinden değil, basın, tarihî belgeler, şehir kültürü ve gündelik yaşam üzerinden de okunabileceğini ortaya koydu.
GÖÇ, SOSYAL İLİŞKİLER VE DİL EĞİTİMİ MASAYA YATIRILDI
Kolokyumun sosyal yaşam ve dil temalı oturumlarında Türkler ile Suriyeliler arasındaki toplumsal ilişkilerin geliştirilmesi, göçün kültürel etkileri ve dil eğitiminin kültürel bütünleşmedeki rolü üzerinde duruldu.
Şam Üniversitesi Sosyoloji Bölümünden Prof. Dr. Abdülhamid es-Süveys, eğitim, çalışma hayatı ve komşuluk ilişkilerinin iki toplum arasındaki sosyal bağların güçlendirilmesine katkısını değerlendirdi.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyoloji Bölümünden ve TYB D. Mehmet Doğan Araştırmaları Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mustafa Orçan ise Suriye göçünün iki toplum ve kültür arasındaki ilişkilere etkisini ele aldı.
Türkiye Yazarlar Birliğinden Mehmet Sıddık Yıldırım, Suriyeli ailelerin Anadolu şehirleriyle kurduğu bağlar üzerine bir sunum gerçekleştirdi.
Şam Üniversitesi Eğitim Fakültesinden Prof. Dr. Muhammed Beyân ve Prof. Dr. Heysem Abdullah da eğitim kurumlarında Arapça ve Türkçe öğretimine yönelik çağdaş pedagojik yaklaşımları kültürel bütünleşme ve akademik başarı açısından değerlendirdi.
HAT SANATI ORTAK KÜLTÜREL MİRASIN PARÇASI OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ
Kolokyumda edebiyat ve düşüncenin yanı sıra sanatın ortak hafızadaki yeri de gündeme geldi.
Evkaf Bakanlığından Hattat Edhem Fadi el-Caferi, “Osmanlı Hattatı Yusuf Rasa’nın Kaleminden Emevî Camii’nde Sülüs Hattının Tecellisi” başlıklı sunumunda hat sanatını tarihî ve kültürel miras perspektifiyle ele aldı.
Sunum, Osmanlı sanat geleneği ile Şam’ın köklü kültür birikimi arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesine imkân sağladı. Böylece iki toplumun ortak mirasının yalnızca yazılı eserler ve düşünce tarihiyle sınırlı olmadığı, mimari ve geleneksel sanatlar üzerinden de şekillendiği vurgulandı.
EDEBİYAT VE KÜLTÜR İŞ BİRLİĞİ GELECEĞE TAŞINACAK
Kolokyumda yapılan değerlendirmelerde, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin tarihî birikim, toplumsal etkileşim ve kültürel ortaklıklar temelinde geliştirilmesinin önemi öne çıktı. Geçmişte yaşanan zorluklara ve göç süreçlerine rağmen iki toplum arasındaki kültürel bağların varlığını koruduğu ve ortak sanat hayatının bu birikimden beslendiği ifade edildi.
Farklı uzmanlık alanlarından akademisyenleri, yazarları ve kültür insanlarını buluşturan program, ortak araştırmaların artırılması ve akademik ilişkilerin kalıcı iş birliklerine dönüştürülmesi yönündeki değerlendirmelerle tamamlandı.
Öte yandan Şam’da gerçekleştirilen uluslararası kolokyumun, Türkiye ve Suriye arasındaki tarihî ilişkilerin edebiyat, felsefe, dil, sanat ve toplumsal hafıza üzerinden yeniden ele alınmasına katkı sunduğu da kaydedildi.
Ankaraedebiyat.com.tr
