“Türkiye-Suriye İlişkileri Uluslararası Kolokyumu” yapıldı.

Şam’da gerçekleştirilen “Geçmişten Günümüze Türkiye-Suriye İlişkileri Uluslararası Kolokyumu”, iki ülke arasındaki tarihî, kültürel ve edebî bağları güçlü bir akademik zeminde yeniden buluşturdu. Şam Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde düzenlenen programda, edebiyatın, sanatın ve felsefenin ortak medeniyet inşa edici gücüne vurgu yapıldı.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığının katkılarıyla, “Dil, Edebiyat, Tarih, Felsefe: Ortak İlim, Kültür ve Hafıza Mirası Üzerine Karşılaştırmalı Kolokyum” alt başlığıyla hayata geçirilen uluslararası buluşma, Türkiye ve Suriye arasındaki derin medeniyet ortaklığını akademi ve sanat dünyasının öncülüğünde ele aldı.

“Anadolu ile Bilâdüşşam, Aynı Medeniyet Havzasının İki Parçasıdır”

Programın açış konuşmasını gerçekleştiren ASBÜ Rektörü ve TYB Şeref Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin yalnızca coğrafi bir yakınlıktan ibaret olmadığının altını çizdi. İki toplumun ortak inançlar, değerler, edebiyat ve sanat tecrübeleriyle birbirine sıkı sıkıya bağlı olduğunu belirten Arıcan, İbnü’l-Arabî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Selahaddin Eyyûbî ve Sultan Baybars gibi müstesna şahsiyetlerin bu ortak medeniyetin ana sütunlarını oluşturduğunu ifade etti.

Şam’ın insanlık tarihinin ve ilim geleneğinin en kadim merkezlerinden biri olduğuna işaret eden Arıcan, Anadolu ile Bilâdüşşam’ın tarih boyunca birbirini tamamlayan iki büyük kültürel havza olduğunu kaydetti.

Türkiye Yazarlar Birliği Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala ise açış konuşmasında, iki ülke arasındaki bağların yollar, insanlar, fikirler, inançlar ve diller aracılığıyla örüldüğünü dile getirdi. İpek Yolu ve Hicaz güzergâhları gibi tarihî hatların yanı sıra Türkçe ile Arapçanın yüzyıllar boyunca birbirini besleyerek zenginleştirdiğine dikkat çeken Kala, geçmişin edebî ve kültürel birikimini yeni kuşaklara aktarmanın müşterek bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

Şam Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmed el-Hıdır ile Şam Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Suriye Yazarlar Birliği Başkanı Prof. Dr. Ali el-Lahham da yaptıkları konuşmalarda, akademik ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesinin, ortak araştırmaların teşvik edilmesinin ve fikirlerin somut iş birliklerine dönüştürülmesinin elzem olduğuna işaret ettiler.

Felsefe ve Hikmetin Şam-Anadolu Güzergâhı

Kolokyumun en dikkat çekici oturumlarından biri, Mehmet Sadık Gür’ün başkanlığında, Mehmet Sıddık Yıldırım’ın çevirisiyle gerçekleştirilen “Felsefe ve Kültürel Yapı” başlıklı birinci oturum oldu.

Oturumda “Bâbüssağîr’den Sâlihiyye’ye: Şam’ın İki Hakîmi Fârâbî ve İbnü’l-Arabî – Medîne-i Fâzıla’dan İnsân-ı Kâmil’e Hikmetin Şam-Anadolu Güzergâhı” başlıklı bir bildiri sunan Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Fârâbî’nin el-Medînetü’l-fâzıla’yı, İbnü’l-Arabî’nin ise Fusûsu’l-hikem’i Şam’da tamamlamış olmasının bu şehrin İslam düşünce tarihindeki merkezi konumunu simgelediğini belirtti.

İki düşünürün tasavvuf, ahlak ve siyaset düşüncesinin Anadolu’ya uzanan tarihî seyrini mercek altına alan Arıcan, Sadreddin Konevî, Dâvûd-i Kayserî, Molla Fenârî, Nasîrüddîn Tûsî, Celâleddîn Devvânî ve Kınalızâde Ali Efendi gibi simgelerin bu köprünün inşasındaki rolünü hatırlattı.

Oturum kapsamında Prof. Dr. Bekri Alâeddin, İbnü’l-Arabî’nin Kitâbü’l-Câzib el-Gaybî ilâ el-Cânib el-Garbî eserini ortak hafıza ekseninde değerlendirirken; Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâî adlı eserinin günümüz dünyasındaki anlam ve değerini ele aldı. Sunumunda Kala, Ahlâk-ı Alâî eserinin pozitif nazariyat olarak ‘insan insanın yurdu ve dostudur’ önermesinden hareketle bunun nasıl mümkün olacağını sorup cevap aradığını, neredeyse yüzyıl sonra Hobbes’un Leviathan’daysa negatif teori çerçevesinde  ‘beşer beşerin kurdudur’ önermesinden hareketle bundan nasıl sakınılacağını sorup cevap aradığını belirtti.

Günümüzde krizdeki küresel siyasetin Kınalızade’den öğreneceği dersler olduğunu belirten Kala, küresel sisteminin hikmete, adalete ve vicdana ihtiyacı olduğunu, bu konuda sahip olduğumuz müktesebatın bizi yeniden arayışa ve düşünmeye davet ettiğini vurguladı.

Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Sadık Gür ise İbnü’l-Arabî’nin tasavvufî söylemdeki dönüştürücü gücünü ve Anadolu düşüncesine etkilerini dinleyicilerle paylaştı.

Edebiyat, Sanat ve Ortak Hafıza ile Kalıcı İş Birliği

Kolokyumda yapılan değerlendirmelerde, geçmişte yaşanan dönemsel zorlukların ve göçlerin iki toplum arasındaki gönül bağlarını koparamadığı, aksine ortak kültür ve sanat hayatına zenginlik kattığı ifade edildi.