İnsanlığın bilgiyi koruma, bir arada tutma ve yayma gibi kaygıları kitapların oluşmasına, kitapların çoğalması ise kütüphane mefhumunun ortaya çıkmasına vesile olmuştu. Antik dönemlerden itibaren insanlığın bilgi ihtiyacını karşılayan kütüphaneler, toplumların medenileşmesine zemin hazırlamıştı. Tarih içinde sıklıkla form değiştiren kütüphaneler, bugün kullandığımız internet dünyasının da temelini atmıştı. İşte, bilgi belleği kütüphanelerin serüveni...
◾ İnsanoğlunun hafızaya yönelik attığı ilk büyük adım olan kitap, kendisi etrafında bir kültürün şekillenmesine sebep olduğu gibi medeniyet kavramına da zemin hazırlamıştı.
◾ Öyle ki kitap ehli, ilim ehli ve meraklıları sayesinde hızlıca kütüphane mefhumu ortaya çıkmış, dünyanın pek çok noktasında gizemli, önemli, irili ufaklı kütüphaneler oluşmuştu.
DÜNYAYI GEZİYORUZ: KÜTÜPHANELER
◾ İnsanlığın hafıza kaydı olarak kitap ve bu kaydın kurumsallaşması olarak görebileceğimiz kütüphaneler esasında bilgiyi koruma içgüdüsünden hareket etmişti.
◾ Yerleşik hayat ile beraber okuryazar nüfusun artmasını sağlayan kütüphaneler, merkezli bir yapılanma ve medenileşmenin ilk nüvelerinden biri olarak kabul edildi.
TARİHE TANIKLIK ETMİŞ 5 KÜTÜPHANE
◾ İlk kütüphaneyi M.Ö. 625 yılında Ninova'da kuran Asurlular, sadece askeri bir güç olarak anılmayı değil aynı zamanda bilgiyi aktarma yönü ile güçlerini ispatı hedeflemişlerdi.
◾ Bunun ardından antik dönemdeki en önemli kütüphane şüphesiz Mısır, İskenderiye'de kurulan kütüphane idi. Felsefe, edebiyat ve bilimsel eserlerin nakli bu mekan ile mümkün olmuştu.
İSLAM UYGARLIĞINDAKİ KÜTÜPHANELER
◾ Lakin Avrupa tarihinin gördüğü en geniş, hacimli ve dolu kütüphane Endülüs Müslümanlarına aitti. Halife II. Hakem'in kurduğu Kurtuba Kütüphanesi Avrupa'daki reform ve rönesans hareketlerine zemin teşkil edecekti.
◾ İslam dünyasının ilk büyük kütüphanesi ise Bağdat'ta kurulan Beytü'l Hikme idi. Burada İslami ilimler ve pozitif bilimlere dair en önemli kitaplar mevcuttu.
◾ İslam dünyası için bir merkez olan Beytü'l Hikme üzerinden ilimler İslam dünyasına yayılmış, bu havzadan yetişen alimler Ehl-i sünnet akidesi için büyük çaba sarf etmişti.
◾ Bu anlayışın en güzel numuneleri ise Osmanlı döneminde ortaya çıkmıştı. Osmanlı kültür dünyasının ana taşıyıcılarından olan kütüphaneler, ilmi birikimin en güzel örneklerinden biriydi.
ÇALINMAKTAN SON ANDA KURTARILAN KÜTÜPHANE
◾ Vakfedilen, satın alınan, çoğaltılan eserlerden meydana gelen Osmanlı kütüphanelerinin ilkleri olarak Edirne II. Murad, Darulhadisi, Umurbey Camii, Üsküp İshak Bey Camii kütüphaneleri akla gelmekte.
◾ Klasik Osmanlı çağında medreselerin ayrılmaz parçası olan kütüphaneler zamanla müstakil yapılara ayrılmış ve geniş kitlelerin istifadesine sunulmuştu.
◾ Bu açıdan baktığımızda Osmanlı'daki ilk bağımsız kütüpahne yapısı uzun yıllar Devlet-i liyye'ye hizmet eden Köprülü ailesinin yaptırdığı Köprülü Kütüphanesi idi.
◾ Sultan I. Mahmud, III. Ahmed ve III. Osman dönemlerinde hizmete alınan kütüphaneler özellikle geniş içerikleri ile dikkat çekmişlerdi.
◾ Öyle ki sessiz bir hayat süren I. Mahmud'un en bilinmeyen tarafı, iktidarı döneminde Osmanlı kütüphaneciliğinin altın çağını yaşamış olmasıydı.
◾ Sultan II. Mehmed Han da zamanının ilerisindeki şahsi kütüphanesini İstanbul'a taşımıştı. Bu hususiyeti ile II. Mehmed iktidar sahasında olduğu gibi kültür sahasında da bir "fatih" idi.
◾ Büyük bir gelenekten gelen İslam kütüphaneleri zaman içinde form değiştirmiş, farklı usüllerle varlıklarını sürdürmüştü. Zamana kitaba ulaşımının kolaylaşması ile beraber kütüphaneler eski değerini yitirdi.
◾ Halk kütüphaneleri, milli kütüphaneler, araştırma kütüphaneleri ,ihtisas kütüphaneleri günümüzde hala varlığını sürdürmekte ve kitap sevdalılarına hizmet etmekte.
◾ Bir bellek olarak kabul edilen kütüphaneler milletlerin, kültürlerin ve medeniyetlerin adeta mezar taşları, gelenek ve günümüz arasında kuvvetli bir bağ.
https://www.fikriyat.com/galeri/edebiyat/asiklarin-sultani-omer-ibn-el-farid-ve-ilahi-ask-yolculugu
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.