23 Nisan 2026 tarihinde TYB genel Merkezi D. Mehmet Divanı’nda yapılan programda krizin küresel etkileri ve Türkiye üzerindeki yansımaları alanında uzman isimlerce değerlendirildi.
Çalıştayın açılışında konuşan TYB Şeref Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, “Türkiye Yazarlar Birliği zaman zaman bu tür hadiselerde; bölgesel ve küresel hadiseler karşısında alanında uzmanlarımızın katılımıyla çalıştaylar düzenleyerek sonucunu da hem ülkemizin ilgili kurumları hem de dünya kamuoyu ile paylaşmaktadır. Bugün de “ABD/İsrail–İran Savaşı” hakkında yazanların, konuşanların ve sağlıklı değerlendirmeler yapan konunun erbapları ile iki oturumda çalıştayımızı düzenleyeceğiz. Hepimizin yakından takip ettiği, şahit olduğu üzere vekalet savaşları farklı bir paradigmaya evrildi. Sadece enerji, ekonomi ile sınırlı olmayan algı operasyonlarına dönen, savaş hukukunun, uluslararası hukukunun hiçe sayıldığı insan haklarının artık rafa kaldırıldığı savaşta artık hiçbir ahlaki, vicdani bir zemin de kalmadığı, sivillerin, hastanelerin, en hassas noktaların bombalandığı bir dönemi yaşıyoruz. Gerçeklikle kehanetler birbirine karıştı, politika belirleyiciler için konuya nereden ne şekilde bakılacağının karmaşık bir hal aldığı bir dönemdeyiz.” dedi.
Bölgesel krizlere neden olan savaşın hukuksuzluğa neden olmakla birlikte aynı zamanda dünyanın çok ciddi anlamda bir dönüşüm yaşadığını ifade eden Arıcan sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ne yazık ki; uluslararası kurumların amalarla fakatlarla olayları değerlendirdiği bir süreci de yapıyoruz. Bu noktada Türkiye'nin önemli bir rolü var; Ukrayna savaşında Gazze hadiselerinde olduğu gibi Türkiye akli selim politikalar geliştiriyor. ABD- İsrail /İran savaşında da özellikle sayın Cumhurbaşkanımızın şu ifadesi hepimiz için de zaten önemli; “Olaylar mezhepler bağlamında bakılacak bir olay değil”. Bizim de olaya bakışımız amalar fakatlarla değil. Bölgemizde çok ciddi bir kriz var, bir savaş var, gayri insani bir müdahale var. Bu ülkenin entelektüelleri olarak söz sahibi insanlar olarak sözü olanların sözünü söyleyeceği kalemi olanların yazacağı vicdanı olanlarını sesini yükselteceği aslında bir çalıştay bu. Buradan çıkacak sonuç bildirisinin politika oluşturucularımıza, bu konularda kararlar alacak yöneticilerimize yararlı olacaktır diye düşünüyorum.”
TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala’da yaptığı konuşmada, “Türkiye Yazarlar Birliği çatısı altında çok önemli bir çalıştayı gerçekleştiriyoruz. ABD/İsrail ve İran savaşını masaya yatırıyoruz. Türkiye Yazarlar Birliği’nin Kurucu Şeref Başkanı Merhum D. Mehmet Doğan üstadımızın Türkistan Türkiye Gergefinde İran adlı eseri var, meseleyi gergef olarak görüyor ve açıyor. Üçlü ama ortaklaşabilen bir medeniyet havzası olarak bakıyor meseleye. Türkistan, İran ve Türkiye’nin ortak bir kültürel zemine sahip olduğunu vurguluyor. Türkistan, burada kök; İran, bu kökün batıya taşınırken geçirdiği, kazandığı estetik ve entelektüel duruşları; Türkiye de bu sürecin olgun ve senteze varmış, kemal bulmuş halini ifade ediyor. Bu üçü aslında birbirinden ayrı, birbirinden bağımsız düşünülemez.” dedi.
Prof. Dr. Kala sözlerini şöyle sürdürdü:
“Çalıştayımızda sadece askeri, siyasi, güvenlik ekseniyle mesele ele alınmayacak kuşkusuz, bu zemin de konu olarak tartışılacak. Çalıştığımızın ufkunu belirleyecek bazı sorular var, bunu baştan ifade etmek gerekir. Neye daha fazla odaklanmalıyız ayrılıklara, gayrılıklara mı yoksa ortaklıklara mı? Neyi öne çıkarmalıyız, bölgedeki topyekün sınırlara riayet edici şekilde istikrarı mı yoksa anlaşma masalarını yıktıran, tarihten günümüze kalan anlaşmazlıkları mı? Neyi talep etmeliyiz, bölgemizdeki sükuneti, selameti mi yoksa bölgede var olan ateş çemberinin daha da harlanmasını mı? Bu konuda zeminimizi, Çalıştayımızın eksenini belirlememiz gerekiyor, nihayetinde bir soruya cevap arayacağız, tüm bu olup bitenlere karşı akl-ı selim ne diyor? Çalıştayımızda çok güzel konular ele alınacak, tartışılacak, mesele derinlemesine müzakere edilecek ve çalıştay sonunda çok nitelikli bir bildiri, bir basın açıklaması ortaya çıkacak bunu kamuoyuyla ve basınımızla paylaşacağız. Kıymetli vakitlerini ayırarak bugün bizimle birlikte olan tüm hocalarımıza, dostlarımıza şükranlarımı sunuyor, çalıştayımızın hayra ve selamete vesile olmasını diliyorum.”
Acış konuşmalarından sonra, programın öğleden önce ki oturumunu Doç. Dr. Nuri Salık yönetti. Bu bölümde konuşan akademisyenler; Prof. Dr.Adnan Karaismailoğlu, Prof. Dr. Ali Ertuğrul, Dr. Ayhan Sarı, Prof. Dr. Hasan Yücel Başdemir, Doç. Dr. Mustafa Yetim, Dr. Muhammed Berdibek, Dr. Mehmet Koç, Dr. Rahim Farzam ve Prof. Dr. Şamil Öçal.
Konuya ilgi duyan akademisyenlerin ve öğrencilerin büyük ilgi gösterdikleri çalıştayın öğleden sonra ki bölümünü TYB Genel Mali Sekreteri Dr. Yunus Emre Aydınbaş yönetti. Gelecek perspektifi ve önerilerin konuşulduğu bu bölümde değerlendirmelerde bulunan akademisler ise; Prof. Dr. Ali Ertuğrul, Prof. Dr. Hasan Yücel Başdemir, Doç. Dr. Mustafa Yetim, Dr. Muhammed Berdibek, Dr. Mehmet Koç, Dr. Rahim Farzam, Prof. Dr. Şamil Öçal, Doç. Dr. Yahya Aydın, Dr. Sadık Gür.
Çalıştayın sonunda bir açıklama yapan TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, savaşın vuku bulduğu ülkeleri ve bölgeyi çok iyi bilen yazar, akademisyen ve araştırmacıların son derece önemli değerlendirmeler ve tespitler yaptıkları çalışyatın oldukça verimli, bereketli geçtiğini ifa de etti.
Kala, TYB’nin daha önce düzenlediği çalıştaylarında olduğu gibi “ABD/İsrail–İran Savaşı Çalıştayı” sonuç bildirgesinin de Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde yayınlanarak dünya liderlerine, uluslararası kurumlara ve dünya kamuoyuna sunulacağını ifade etti.
Haber: Mahmut Erdemir
Fotoğraflar: Mustafa Ekici
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.