D. Mehmet Doğan Divanı’nda gerçekleşen ve “Silinmeye Karşı: ‘Uygur Şiirleri’ ve ‘Tutsak Ruhlar’ ile Direniş Eylemi” başlığını taşıyan söyleşide, Doğu Türkistan’da sürdürülen kültürel soykırıma karşı edebiyatın üstlendiği tarihî sorumluluk tüm yönleri ile konuşuldu.
Prof. Dr. Kala: "Doğu Türkistan’ın Sesi Olmak Küresel Bir Ahlâki Sorumluluktur"
Programın açılış konuşmasını yapan TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, Pekin yönetiminin Doğu Türkistan’daki uygulamalarını "sistematik bir hafıza silme operasyonu ve ağır bir varoluşsal kuşatma" olarak nitelendirdi. Gabriel García Márquez’in Yüzyıllık Yalnızlık romanındaki unutkanlık salgınına ve Melquíades’in parşömenlerine atıfta bulunan Kala, şu ifadeleri kullandı:
“Bir milletin dilini, inancını ve tarihi kodlarını unutturma çabasına karşı en güçlü direniş, o topraklara yüzyıllar öncesinden kazınmış kadim hafızada saklıdır. 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti't-Türk ile inşa ettiği bu sarsılmaz abide, Ali Emîrî Efendi’nin 'Bu kitap değil, Türkistan ülkesidir!' haykırışıyla insanlığın ortak mirasına dönüşmüştür.
Sürgündeki aydın Aziz İsa Elkün’ün yürüttüğü mücadele, Kaşgarlı Mahmud’dan devralınan o köklü mirası küresel sahneye taşımaktadır. Doğu Türkistan’ın sesi olmak artık bölgesel bir mesele değil; özgürlüğü ve insan haysiyetini savunan herkesin yüklenmesi gereken küresel bir ahlaki sorumluluktur.”
"2017'den Bu Yana Baskın Bir Soykırım Siyaseti Yürütülüyor"
Çıkan üç kitabından hareketle Doğu Türkistan'da yaşanan trajediyi aktaran ve kendisi de geçmişte hapis cezasına çarptırılmış bir yazar olan Aziz İsa Elkün, coğrafyadaki insani bilançoyu gözler önüne serdi.
"Her Uygur’un, burada bulunan her kardeşimizin şahsi olarak yaşadığı acı bir hikayesi vardır" diyen Elkün, 2017 yılından itibaren dozu artan politikalara dikkat çekti: "2017’den beri çok baskın bir soykırım siyaseti uygulanıyor. Yayınlar durduruldu, kütüphaneler boşaltıldı, kitaplar yakıldı ve edebiyat tamamen yasaklandı. Uygur kültürünü yok etmek adına sayısız yazar ve aydın tutuklandı. Ancak ne yaparlarsa yapsınlar biz unutmadık. Klasiklerimizin banisi Kâşgarlı Mahmud’u rahmetle ve özlemle anıyoruz."
Elkün: Şiirlerim yalnızca hüzünle değil; aynı zamanda sevgi, umut ve geleceğe dair güçlü bir iyimserlikle doludur
Uygur Türklerinin kimliğini hedef alan ideolojik söylemler geliştirdiğini belirten Elkün, "Çin, 'Uygurların tarihi yoktur, Türk değildir; Çin kültüründen etkilenmiş Çin asıllı bir halktır' şeklinde uydurma bir tez yaymaya çalışıyor. Kaleme aldığım eserler, bu asimilasyoncu politikanın hakikat dışı olduğunu, Uygurların köklü Türk kimliğini ve tarihini belgelere dayandırarak dünyaya kanıtlamayı amaçlıyor," dedi.
Londra’da sürdürdüğü yaşamından ve Omca Yayınları’ndan çıkan son kitabı Çimenkuş’tan da bahseden Elkün, edebi mücadelesinin karamsarlıktan ibaret olmadığının altını çizdi: "Kitaplarımdaki. Özgürlük ve bağımsızlık mücadelemizi kalemimizle sürdürmeye devam edeceğiz."
Programın sonunda Aziz İsa Elkün, Çimenkuş adlı eserini Prof. Dr. Muhammet Enes Kala’ya takdim etti. TYB Genel Başkanı Kala ve TYB Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı İbrahim Ulvi Yavuz ise günün anısına Elkün’e TYB yayınlarından oluşan bir set ile özel bir tablo hediye etti.
Mahmut Erdemir
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.