Ankara hükûmetiyle karşı taraftaki devletler arasında İsviçre'nin Lousanne (Lozan) şehrinde 24 Temmuz 1923'de imzalanan Uluslararası Antlaşma'nın, (23 Nisan 1920'de dinî salâbet /kararlılık ve metanet sahibi kimselerden olmasına özellikle dikkat edilerek teşkil olunan Birinci Meclis'te kabul edilmeyeceği belli olunca; M. Kemal'in, o ilk Meclis'i 15 Nisan 1923'de kapatıp, kendi yakın çevresinden -ve elbette, yine seçimsiz olarak- İkinci Meclis'i teşkil ettiğini hatırlayalım.) Lozan Antlaşması, İkinci Meclis'te, 23 Ağustos 1923 günü kabul edilmişti. Ve 99 sene önce, 28 Ekim (28 Teşrin-i evvel ayının) akşamında ise M. Kemal Paşa, Ankara'da meşhur sofralarından birinde, arkadaşlarına, 'Yarın Cumhûriyet ilân edeceğiz' deyiverir. Ankara'dan Valiliklere gönderilen telgraf emriyle, -o zamanın sosyal medya aracı mesâbesinde olan- (yüz pare) top atışları yapılarak bu değişikliğin halka duyurulması bildirilir. Şark Cebhesi Kumandanı olarak oldukça ünlü Kâzım Karabekir Paşa o gün, Trabzon'da 'Müdafaa-yı Hukuk (Hakların Savunulması) Cemiyeti'nin üyeleriyle görüşmektedir. Toplar atılmaya başlanır. Karabekir Paşa, Vali Ebubekir Hâzım (Tepeyran) Bey'e, 'Nedir bu?' diye sorar, ama valinin de haberi yoktur. Konuyu, Trabzon'da Mevkî (Garnizon) Kumandanı olan Kâzım (Orbay) Paşa'ya 'Nedir bu toplar?' diye soran Karabekir, 'Cumhûriyet'in ilân edilmesi dolayısiyle olduğunu' söyleyince, 'Bana neden sormadınız?' der. Kâzım (Orbay) Paşa, 'Sorsaydım, top atmamamı mı emredecektiniz?' deyince, Karabekir Paşa, 'Hayır ama.. Biz bunu konuşmamıştık..' der. (Fâlih Rıfkı, Çankaya,C.4. s.46) Karabekir Paşa, Fevzî (Çakmak) Paşa'ya telgraf çekerek, 'Vali, kaymakam ve askerî erkânın, hiç bir haberinin olmadığını' yazar.
Devamı: https://www.fikriyat.com/yazarlar/selahaddin-e-cakirgil/2022/12/20/cumhuriyet-cumhuriyet-miydi
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.