Türkistan’dan Bugüne: Hikmet Kaybolursa, İnsan da Kaybolur

Türkistan’a gittiğinizde ilk fark ettiğiniz şey, zamanın orada farklı aktığıdır.Ama asıl fark ettiğiniz şey şu olur: Biz aslında zamandan değil, anlamdan uzaklaşmışız.

Hoca Ahmet Yesevî’nin huzurunda durduğunuzda mesele bir türbe ziyareti değildir. Orada insanın zihnine sessizce şu soru düşer: “Bugün biz neyi kaybettik?”

Ve cevap gecikmez:

Hikmeti kaybettik.

Edebi ihmal ettik.

Emeği sıradanlaştırdık.

Bugünün Sorunu Ekonomi Değil, Ahlâktır

Bugün dünya ekonomik krizlerden söz ediyor.

Enflasyon, üretim, tedarik zinciri, büyüme…

Ama kimse şu soruyu sormuyor: Bu krizler gerçekten ekonomik mi?

Hayır.

Bugünün temel krizi ekonomik değil, ahlâkîdir.

Yani insanidir. İyi insan olma meselesidir. Kötülük insanı insan olmaktan çıkardıktan sonra her şey bozulur.

Çünkü:

Güven yoksa piyasa işlemez.

Adalet yoksa üretim sürdürülemez.

Edep yoksa kurumlar ayakta kalamaz.

İşte bu yüzden Türkistan’da yeniden konuşulan Ahilik, sadece geçmişin bir hatırası değildir.

Ahilik, bugün dünyanın en çok ihtiyaç duyduğu şeyin adıdır: Güven. Güvenilir insan.

Yesevî Ata Ne Dedi, Biz Ne Anladık?

Hoca Ahmet Yesevî, insanı inşa etmekle başladı.

Ahi Evran Bilge ise o insanın kuracağı toplumu…

Yesevî Pir dedi ki:

“Kalbini düzeltmeden dünyayı düzeltemezsin.”

Ahi Evran Hünkâr dedi ki:

“Ahlâksız kazanç, kazanç değildir.”

Bugünün dünyası ise şunun için çabalıyor:

“Daha çok üretelim”

“Daha çok kazanalım”

“Daha hızlı büyüyelim”

Ama bu ortamda şu soru akla gelmiyor:

“Nasıl insan olalım?”

İşte problem tam burada başlıyor.

Modern Dünya Neyi Unuttu?

Bugün modern insan her şeyi ölçebiliyor:

Verimlilik

Performans

Karlılık

Büyüme oranları.

Ama ölçemediği şeyler var:

Vicdan

Güven

Sadakat

Edep.

Ve ilginçtir, tam da ölçemediğimiz bu şeyler kaybolduğunda, ölçebildiğimiz her şey de çökmeye başlıyor.

Bugün iş dünyasında en büyük sorun nedir?

Güven eksikliğidir.

Peki Ahilik ne diyordu?

“Önce güven, sonra ticaret.”

Bugün kurumlar neden kriz yaşıyor?

Aidiyet yoksunluğu.

Peki Ahilik ne diyordu?

“İş yerin sadece iş yeri değildir; bir terbiyedir.”

Türkistan’ın Bize Söylediği Büyük Hakikat

Türkistan’da yapılan Ahilik programı aslında bir sempozyumdan ibaret değildi.

O, bir hatırlatma idi.

Şunu hatırlattı:

Medeniyet teknoloji ile değil, ahlâkla kurulur.
Eğer bir toplum:

çok üretiyor ama adil değilse;

çok kazanıyor ama paylaşmıyorsa;

çok biliyor ama hikmetsizse;

o toplum büyümüş olabilir ama olgunlaşmamıştır.

Ve olgunlaşmamış bir toplumun büyümesi, uzun vadede çöküşü hızlandırır.

Ahilik Neden Bugün Daha Gerekli?

Çünkü bugün insan:

Yalnız.

Güvensiz.

Anlam arayışında.

Çünkü bugün ekonomi:

Hızlı ama kırılgan.

Büyük ama dengesiz.

Güçlü ama güvensiz.

Ahilik ise tam bu noktada şunu söyler:

Üret ama adil ol.

Kazan ama helâl kazan.

Büyü ama insan kal.

Bu üç ilke, bugün dünyanın en büyük ihtiyaç duyduğu nizamdır.

Biz Nereye Gidiyoruz?

Bugün kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor:

Biz neyin peşindeyiz?

Daha çok kazanmanın mı?

Daha büyük olmanın mı?

Yoksa daha doğru olmanın mı?

Çünkü tarih bize şunu gösteriyor:

Güçlü olup yıkılan çok toplum var.

Zengin olup çöken çok sistem var

Ama:

Ahlâkını koruyan bir medeniyet kolay kolay yıkılmaz.

Pir-i Türkistan: Yesevî Ata ile Hünkâr-ı Anadolu: Ahi Evran Bilge Arasında

Bugün aslında iki yol var.

Birinci yol:

Hızlı, rekabetçi, güçlü ama ruhsuz bir dünya

İkinci yol:

Dengeli, adil, anlamlı ve insan merkezli bir dünya.

Yesevî Ata birinci yolu seçmedi.

Ahi Evran Bilge de seçmedi.

Peki biz hangisini seçeceğiz?

Sözün Özü

Türkistan’dan dönerken zihnimde tek bir cümle vardı:

“Hikmet kaybolursa, insan da, ekonomi de kaybolur.”

Çünkü ekonomi güvenle,

güven ahlâkla,

ahlâk ise insanla ayakta kalır.

Ve insan, ancak hikmetle insan olur.

Bugün yeniden hatırlamamız gereken şey tam olarak bu olsa gerek.