Dergide yer alan yıkılan tarihî eserlere ait fotoğraflar olayın vahametini daha da görünür kılıyor. Yıkılan eserlerin pek çoğu mimari şaheseri. Bazıları Mimar Sinan'ın imzasını taşıyor. Dergideki bilgilere göre hikâye 1924 yılında Şer'iye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılıp yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Umum Evkaf Müdürlüğü'nün kurulmasıyla başlıyor. Osmanlı topraklarındaki sayısız vakıf eseri için kurulan Evkaf Nezareti'nin işlerinin bir müdürlük tarafından yürütülmesi mümkün değildir. Dolayısıyla vakıf eserleri bir 'yük'tür. 1970'lere kadar sürecek tasfiye işlemleri için adım böylece atılmış olur.
1935'te 2845 numaralı kanun ile bazı camilerin açık tutulup diğerlerinin kapatılması istenir. Tasnif harici tutulan cami ve mescitler "usul ve mevzuata göre kendilerinden başkaca istifade edilmek üzere" kapatılır. Birbirine yakın binlerce cami bu sebeple sanat kıymetlerine bakılmaksızın satılır. 1926-1972 arasında 494 cami arsası, 722 mescit arsası, 598 cami ve 995 mescit satılmış. Hayrat satışının en az olduğu şehir bir mescit ile Yozgat, en fazla olduğu şehir ise 386 eserle İstanbul. Karo haricine çıkartılan 914 camiden 81'inin satıldığı İstanbul'u 209 satışla Bursa ve 208 satışla Aydın izliyor. Ağrı, Artvin, Batman, Bilecik, Bingöl, Hakkâri, Kırıkkale, Şırnak, Uşak ve Van'da ise hayrat satışı gerçekleşmemiş.
Tarihî eserlerin kıymetini geçmişe göre biraz öğrenir gibi olduk. Ama "Ba'de harabi'l-Basra". Peki tam olarak öğrenebildik mi? Onu da zaman gösterecek.
KÜLTÜR-SANAT
08.06.2011 Zaman
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.