Edebiyat Toptan Sürülmeli
Türkçeyi “edebiyat”sız, aynı zamanda “edîb”siz ve “edeb”siz bırakmakla TDK yetinecek miydi? Hiç olur muydu, iki kelimeyi atmakla iş haddikifayeyi bulur muydu? İhtiyat tedbirli, yüksek devirli, cin fikirli ve yan tesirli…
C.Yakup ŞİMŞEK
“Edebiyat”sız ve “Edep”siz Türkçe
TDK’ye göre Türkçe “edebiyat”sız kalmalıydı ve “edep”siz olmalıydı. Nitekim “edep” kelimesinin yerine geçirmek üzere önce “edev” diye bir kelime uydurmuş, sonra da “saygıbilirlik” şeklinde bir söz kurmuştu. “Edep yâhû” s…
Yazın Edebiyat Olmaz - 3
“Gökçe Yazın” Türkçeye Ne Kadar Uyar? TDK’nin marifetlerinden biri de mevcut kelimelere yeni manalar yüklemektir. (Kelimelere devlet gücüyle böyle müdahalelerde bulunmak doğru mudur, doğruysa devam ettiriliyor mu; bu hus…
Yazın Edebiyat Olmaz - 2
“Yazın” Yetmeyince “Gökçe Yazın” Yetişti TDK’liler “edebiyat”a karşı “yazın”ın icadıyla yetinmedi, çünkü onların “edebiyat” alerjisi hiç dinmedi. Gerçi “Edebiyat yalnızca yazılı mı olur, sözlü olanlara ayrı bir isim mi b…
Yazın Edebiyat Olmaz-1
Türkçeleşmiş binlerce kelimeye TDK savaş açtı. Hedef, onları hafızalardan silmekti. Hâlbuki bu kelimelerin çoğu Türkçenin boş bir sahasına adım atmış, bir açığını kapatmış, dile yepyeni bir mefhum katmıştı. Böylece herke…
TDK’nin Müzmin Hastalığı - 3
TDK Hormonuyla Üreyen Türeyen “Süreğen” “Süreğen” kelimesi TDK tarafından sömürülen, yuvasından alınıp yokuşa sürülen, açmaza düşürülen zavallı bir söz… Dîvânu Lugâti’t-Türk (1074), Redhouse (1882), Kaamûs-ı Türkî (1900)…
TDK'nin Müzmin Hastalığı - 2
“Müzmin”imiz “Kronik” Kadar Olamadı mı? TDK’nin “müzmin” sıkıntısı bitmiyor. TDK’nin “müzmin”e haksızlık ettiği bir başka yer de “kronik” maddesidir. TDK “süreğen” sözünde olduğu gibi “kronik” kelimesinin izahında da çeş…
TDK’nin Müzmin Hastalığı - 1
Türkçedeki Arapça ve Farsça asıllı binlerce kelimeyi her ne pahasına olursa olsun unutturmaya azmetmiş olan TDK “müzmin” kelimesini unutacak değildi elbette. Türkçede en az üç dört asırdan beri kullanılan bu kelimeyi Kaa…
TDK'nin Parantezi -4
Parantezde Kılavuz’un Şaşkınlığı TDK’nin Yazım Kılavuzu’ndaki “ayraç / parantez” şaşkınlığına geçmeden, 1935’ten bu yana “parantez” karşısında gösterdiği istikrarsız, kararsız ve ayarsız tutumunu kısaca hatırlayalım: 1.…
TDK'nin Parantezi - 3
“Ayraç”ın Daraç Dehlizinde İhtilaç 1935’te “miyar” kelimesini unutturmak için “ayraç” sözünü imal eden ve 20 sene sonra karar değiştirerek “miyar” karşısından çekip“parantez” yanına koyan TDK lügatlerinde “ayraç” için ne…
TDK’nin Parantezi -2
“Eğme” İptal; “Parantez”i Al, Yanında “Ayraç” TDK’nin Avrupa sevdası gizli sayılmazdı, o hâlde “parantez” sevgisi de normaldi. Fakat normal olmayan gelişmeler oluyordu. TDK, “parantez” isimli bu Fransız “madam” veya “dam…
TDK'nin Parantezi -1
Paranteze Kucak Açan TDK TDK bir taraftan Türkçedeki bütün Arapça-Farsça asıllı kelimeleri harala gürele dilden defetmeye çalışıyor, öbür yandan Yunanca-Latince asıllı, halis muhlis Avrupalı sözlere buyur ediyordu. Bin y…
Türköne'nin zulüm ve katliamı
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 86 (Sol'un cehennemi – 10 Nisan 2012 – ZAMAN) “Mahkeme Maraş, Çorum, Sivas gibi kitlesel katliamlar yanında bu olayla ilgili MİT'ten bilgi istemişti.” Türköne’nin bu cümlesinde iki hata va…
TDK'den Bir Düzine Hata-31
Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te İmla ve Noktalama Hataları TDK’nin İnternet sitesinden sunduğu Güncel Türkçe Sözlük ve Büyük Türkçe Sözlük’te “işve” kelimesi için Yahya Kemal Beyatlı’nın Endülüs’te Raks şi…
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 85
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 85 (Maskaralık... – 5 Nisan 2012 – Cumhuriyet) “Laikliği savunan başta Genelkurmay Başkanı hapiste, şeyh imam okulda derse başladı önceki gün itibarıyla…” Bekir Coşkun’un bu cümlesine göre…
Lügatlere Ayar Verilecek mi?
TDK'den Bir Düzine Hata - 30 Geçenlerde TDK’nin umum reisi değişti. Bir müessesede müdür değişince çoğu kez daha iyi ve güzel işler yapılacağına dair ümitler doğar. Ben de böyle bir duyguyla yine tuşlara sarıldım; seri y…
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 84
Yağmur ATSIZ’ın Hak-nâ-şinaslığı (Irkımın asil kanı - 13 Mart 2012 - STAR) “Almanlar 1940’da Fransa’yı işgâl etdikleri zaman milyonlarca Fransız, ellerinde buna benzer bir ‘tâlîmatnâme’ olduğu için kadınlı erkekli silaha…
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 83
İskender PALA (Fatih projesi – 21 Şubat 2012 – ZAMAN) “Modern eğitim sistemleri öğretmenlere ve öğrencilere sayısız hak ve sorumluluklar tanıyabilir, davranış biçimleri önerebilir, tavsiyeler sunup yaptırımlar önerebilir…
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 82
A. Ali URAL'IN TERS CÜMLELERİ (Tedavülden kalkmak – 19 Şubat 2012 – ZAMAN) “Meydanlara çıksa dalgalanacaktır kalabalıklar.” Meydanlara çıkmasından bahsedilen kimdir, nedir? A) Bu cümleye göre söylersek “kalabalıklar”dır.…
Medya Pazarında Defolu Türkçe - 81
Bekir COŞKUN (İki gözüm aksın –17 Şubat 2012 – Cumhuriyet) “O barda arada sırada bir kız çıkar… Gözleri siyah, bakışları mavi… Bir sandalyeyi tutarak söyler hüzünlü şarkısını… Hem sevgililerini terk edip kendisi, hem bir…