• İstanbul 27 °C
  • Ankara 27 °C

Hüseyin Yorulmaz: İsmiyle Müsemmâ (mı?)

Hüseyin Yorulmaz: İsmiyle Müsemmâ (mı?)

Mahlas, yani müstear isim edebiyatımızın anahtar kavramlarından biridir. Her ne kadar “âriyet ata binilmez” diye bir atalar sözümüz varsa da, klasik şairlerimizin hemen hepsi âriyet (müstear, ödünç alınmış) ata binerek söz söylemişlerdir.

Ömer Faruk Akün, TDV İslâm Ansiklopedisi’ne yazdığı efsanevî “Divan Edebiyatı” maddesinde mahlas bahsine önemli bir yer ayırır. Akün bu maddede Divan şairlerinin mutlaka bir mahlas kullandığını, bunun kendi karakterlerini yansıttığı gibi gönlünde yaşayan özelliklerini de aksettirdiğini anlatır. Bazı şairler mahlasların karışmasını göz önünde bulundurarak kimsenin almayacağı isimler seçer. Meselâ “Fuzûlî” ve “Nâbî” böyledir. Akün Hocanın sözkonusu mahlasları kendi içerisinde kategorize ettiğini görüyoruz. Bazı mahlaslar Farsça nisbet ekiyle bir hâl ve vasfı ifade eder: Hayâlî, Emrî, Cevrî, Nâdirî… Psikolojik bir tutum ve vasfı aksettirenler: Neşâtî, Mâtemî, Fevrî, Şevkî… Kazanılmış bir meziyeti, itiyat haline gelmiş davranışı anlatanlar: Azmî, Niyâzî, Hamdî, Şükrî… Üstünlük iddiasında olanlar: Ulvî, Hâkânî, Kebîrî… Cennete ve İlâhî makama yakınlık hissedenler: Adnî, Behiştî, Hüdâyî, Riyâzî… Tabiattan alınma şairane mahlaslar: Şemsî, Nesîmî, Nebâtî, Bahrî… Bir mahviyet, kendini hor görme, düşkünlük ifade eden isimler: Aczî, Fânî, Garîbî, Firâkî… Bazı mahlaslardan o şairin hangi tarikate yakın olduğunu ve baba mesleğini de öğreniyoruz: Gülşenî, Askerî, Caferî, Mekkî… Sahip oldukları hüner ve sanatı taşıyanlar: Kâtibî, Nâyî, Na’tî, Tabîbî… Zevkine düşkün olanlar: Keyfî, Rindî, Mezâkî, Mestî… Bazısı kendi isminden gelir: Bâkî (Abdülbâkî), Mesîhî (Mesih)… Meziyeti ağır basan isimler: Nedîm, Sâlim, Âsım… Padişah ve şehzâdelerin de modaya uyduğunu görüyoruz: Selîmî (Yavuz), Muhibbî (Kanuni), Şâhî (Şehzâde Bayezid)… Çok az sayıda şair mahlas yerine kendi ismini kullanmış: Ahmed Paşa, Cem Sultan, Tâcizâde Cafer Çelebi, Şeyhülislâm Yahya vs.   

Devamı: https://www.sadeimge.com/2024/05/29/ismiyle-musemma-mi-huseyin-yorulmaz/

Bu haber toplam 256 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Grigory Petrov ile Beyaz Zambaklar Ülkesi’ne Yolculuk29 Haziran 2024 Cumartesi 10:38
  • Saniye Mecek: Lavander Yargılanacak mı?29 Haziran 2024 Cumartesi 10:35
  • Sulhi Ceylan – Bahadır Dadak Konuşmaları: Azalan Verimler Kanunu28 Haziran 2024 Cuma 11:31
  • Mehmet Kahraman: Kırkikindi28 Haziran 2024 Cuma 11:29
  • Yasemin Kuloğlu: Nar Ağacı (Nazan Bekiroğlu) Üstüne27 Haziran 2024 Perşembe 14:23
  • Yıldırım Alkış: Kars’a Veda27 Haziran 2024 Perşembe 14:21
  • Günümüzün Anlatıcıları: Çağdaş Küçük İle Konuştuk27 Haziran 2024 Perşembe 10:27
  • Ethem Erdoğan: Yakaza-n / II Kılıçarslan24 Haziran 2024 Pazartesi 12:24
  • Tevhîd24 Haziran 2024 Pazartesi 10:41
  • Ney’in Sırrına Dairdir24 Haziran 2024 Pazartesi 10:39
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Türkiye Yazarlar Birliği | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz. Sitede yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir.
    Tel : 0312 232 05 71 - 72 | Faks : 0312 232 05 71-72 | Haber Scripti: CM Bilişim